programaciÓn relixiÓn de educaciÓn primaria
Post on 16-Jul-2022
4 Views
Preview:
TRANSCRIPT
PROGRAMACIÓN RELIXIÓN DE EDUCACIÓN PRIMARIA
PROGRAMACIÓNS 2021 - 2022 CEIP A IGREXA - CALO
RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
C.E.I.P. A Igrexa - Calo Curso 2020-2021
Lourdes Iglesias Vázquez
Indice
PROGRAMACIÓN DIDÁCTICA EDUCACIÓN PRIMARIA.
1. INTRODUCIÓN 2. CONTEXTUALIZACIÓN DA RELIXIÓN CATÓLICA NA EDUCACIÓN PRIMARIA. 3. PREVISIÓN do desenvolvemento da programación nos escenarios de actividade lectiva presencial, semipresencial e/ou non presencial. 4. CONTRIBUCIÓN DA ÁREA DE RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA AO DESENVOLVEMENTO DAS COMPETENCIAS. As competencias específicas na área de Relixión e Moral Católica 5. Obxectivos xerais da educ. primaria propostos poLa Comisión Episcopal dE Ensinanza e Catequese. 6. ESTRUCTURA E SECUENCIA DOS CONTIDOS 7. CONCRECIÓNS (contidos, criterios de avaliación, estándares de aprendizaje, competencias clave, temporalización, grao mínimo de consecución, procedementos e instrumentos avaliación) 8. METODOLOXÍA DIDÁCTICA. 9. MATERIAIS E RECURSOS 10. PROCEDEMENTOS DE AVALIACIÓN e CRITERIOS DE AVALIACIÓN, CUALIFICACIÓN E PROMOCIÓN 11. INDICADORES DE LOGRO para avaliar o proceso de ensino e a práctica docente. 12. AVALIACIÓN INICIAL (considerando as conclusións principais dos informes individualizados elaborados á finalizacion do curso 2019/2020) e medidas a adoptar en función dos resultados. 13. CONCRECIÓN das aprendizaxes imprescindibles non adquiridas no curso anterior.
14. LIÑAS XERAIS DO PLAN DE REFORZO E RECUPERACIÓN das aprendizaxes imprescindibles non adquiridas o curso pasado. Medidas metodoloxicas e organizativas. 15. MEDIDAS DE ATENCIÓN A DIVERSIDADE 16. ELEMENTOS TRANSVERSAIS E PROGRAMACIÓN DA EDUCACIÓN EN VALORES 17. ACTIVIDADES COMPLEMENTARIAS E EXTRAESCOLARES 18. ACTIVIDADES DE RECUPERACIÓN E REFORZOS 19. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PROXECTO LECTOR 20. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PLAN TIC 21. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PLAN DE CONVIVENCIA 22. MECANISMOS DE REVISIÓN, AVALIACIÓN E MODIFICACIÓN DA PROGRAMACIÓNN FUNCIOÓN DOS RESULTADOS ACADEÉMICOS E PROCESOS DE MELLORA.
• 1. INTRODUCIÓN Presentamos a Programación Xeral Anual da asignatura de Relixión e Moral Católica. A PXA constitúe a concreción de todo o traballo a realizar no curso ante o cal faise de utilidade á hora de desenvolver o ano escolar, así como en aras de facilitar a súa lectura e, sobre todo, a súa comprensión por parte de todos os membros da comunidade educativa, faise útil ter un guión a seguir á hora de expoñela. Sen embargo non resulta práctico antepoñer o formato de dita programación ao fondo, a forma non pode ser máis importante co contido. Temos que enfatizar a dificultade á hora de intentar “axustar” os contidos programados a un formato específico; como exemplo na gráfica da nosa concreción non se especifican os obxectivos (o cal se fai nun punto aparte, pois en ningún documento se sitúan en consonancia cos outros elementos da “plantilla”; ao non facelo a CEE non nos atrevemos desde esta programación a encadralos) ou engadíronse apartados considerados importantes no programa (entre outros, as competencias específicas da área ou a súa secuencia de contidos). Para a realización da presente foi necesario recurrir a diversos documentos: - BOE nº 295 do 10 de decembro do 2013 (Ley Orgánica 8/2013, 9 de decembro, para a mellora da calidade educativa) - BOE nº 52 do 1 de marzo do 2014 (Currrículo básico de EP) - BOE nº 47 do 24 de febreiro do 2015 (Currículo de la enseñanza de la Religión Católica de la EP y de la ESO) - CEE: Currículo de Religión y Moral Católica - CEE: Estándares de aprendizaje. Categorización y clasificación Este curso 2020-2021 caracterízase por unha situación excepcional orixinada pola COVID -19. Estas circunstancias extraordinarias obrigan a facer un plantexamento da programación onde teñan cabida, non só o ensino presencial, senón tamén o semipresencial e o ensino a distancia, garantindo en todo momento o acceso á educación de todo o alumnado. Por outra banda, este contexto provoca unha adaptación da metodoloxía ás medidas sanitarias recomendadas para a prevención do virus. O marco normativo no que nos moveremos será:
• Lei Orgánica 8/2013, do 9 de decembro, para a mellora da calidade educativa.
• DECRETO 105/2014, do 4 de setembro, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia.
Cómpre adaptarnos a esta nova normalidade e para iso, terase en conta a seguinte normativa:
• 22- 07- 2020: Protocolo de adaptación ao contexto da Covid -19 nos centros de ensino non universitario de Galicia para o curso 2020-2021.
• 30-07-2020: Instrucións do 30 de xullo de 2020 da Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa, en relación ás medidas educativas que se deben adoptar no curso académico 2020- 202, nos centros docentes da Comunidade Autónoma de Galicia nos que se imparten as ensinanzas da educación infantil, da educación primaria, da educación secundaria obrigatoria e do bacharelato.
• ORDE do 28 de agosto de 2020 pola que se modifican determinadas medidas previstas no Acordo do Consello da Xunta de Galicia, do 12 de xuño de 2020, sobre medidas de prevención necesarias para facer fronte á crise sanitaria ocasionada polo
COVID 19, unha vez superada a fase III do Plan para a transición cara a nova normalidade, e se dispón a publicación da Orde comunicada do ministro de Sanidade, do 27 de agosto de 2020, mediante a que se aproba a declaración de actuacións coordinadas en saúde pública frote a o COVID-19 para centros educativos durante o curso 2021.
• 31-08-2020: Instrucións polas que se incorporan a declaración de actuacións coordinadas en materia de saúde pública aprobadas polo Consejo Interterritorial do Sistema Nacional de Salud Pública e a actualización das recomendacións sanitarias do Comité Clínico ao protocolo do 22 de xullo de adaptación ao contexto da COVID 19 nos centros de ensino non universitario de Galicia para o curso 2020-2021.
• 23- 09-2020: Protocolo de prevención da transmisión da COVID 19 no alumnado con necesidades educativas especiais para o ámbito educativo.
• 23- 09- 2020: Protocolo de adaptación ao contexto da COVID-19 nos centros de ensino non universitario de Galicia para o curso 2020- 2021.
• Plan COVID-19 do CEIP A Igrexa – Calo 2. CONTEXTUALIZACIÓN DA RELIXIÓN CATÓLICA NA EDUCACIÓN PRIMARIA. A Formación Relixiosa e Moral Católica conta con unha larga tradición no sistema educativo español e, respondendo as razóns da institución escolar e aos dereitos recoñecidos pola Constitución española, está garantida polo Acordo suscrito entre o Estado e a Santa Sede sobre Ensinanza e Asuntos Culturais, firmado o 3 de xaneiro de 1979, no que se establecen os principios que fan posible as garantías constitucionais. A Lei Orgánica da Mellora da Calidade da Educación, confire a ensinanza das relixións o tratamento académico, en Educación Primaria, Secundaria e Bachillerato, que lles corresponda pola súa importancia para o logro da educación integral do alumno, conforme ao previsto na Constitución (art. 27.2 e 3) e aos acordos suscritos polo Estado. A Disposición Adicional Segunda responde ao dereito dos pais á formación relixiosa e moral dos seus fillos establecendo que a Relixión católica se incluirá como área ou materia nos niveis educativos que corresponda, que será de oferta obligatoria para os centros e de carácter voluntario para o alumnado. Conforme ao establecido no Acordo Internacional e na Disposición Adicional Segunda da LOMCE corresponde á Conferencia Episcopal Española fixar o currículo da área de Relixión e Moral Católica. O currículo da ensinanza da relixión católica constitúe unha síntesis básica e global da mensaxe cristiá, adecuada a idade do alumno, ás esixencias epistemolóxicas da materia, ás expresións culturais da contorna e ás demandas didácticas do sistema educativo. Enmárcase
no contexto histórico e social, inclúe parte do acervo cultural e artístico que emana da fe católica e doutras confesións, e posibilita o análisis comparado dos contidos en diálogo coa cultura de noso tempo. A síntesis da mensaxe cristiá, presentada no currículo, fundamenta e motiva valores e actitudes así como favorece os hábitos de comportamento. Preténdese que o alumno adquira as competencias adecuadas á súa idade no tempo da cada etapa. Non podría existir unha formación integral e, polo tanto, unha educación de calidade, se non se desenvolvnsen tódalas capacidades ao ser humán, entre as que se encontra constitutivamente a capacidade transcendente. Esta capacidade básica do adquire o seu auténtico cumplimento na búsqueda do sentido último da vida. Enraizada no máis profundo do ser, o alumno vai descubrindoa (tendo en conta os niveis de aprendizaxe propios da cada edade) nos símbolos e signos da súa contorna, no progreso e humanización do propio ser humán, na linguaxe narrativa da Biblia, nos modelos cristiáns e, particularmente, na persoa de Xesucristo e a súa presencia na comunidade cristiá. Esta programación vai acorde ao currículo da área de Relixión Católica fixado pola Conferencia Episcopal Española conforme ás competencias establecidas no Acordo Internacional Iglesia/Estado recoñecidas na Disposición Adicional Segunda da Lei Orgánica de Educación, 2/2006 de 3 de maio, presentado no Real Decreto 126/2014 do 28 de febrero acorde á LOMCE. (BOE-A-2015-1849 Núm. 47 Martes 24 de febrero de 2015) Tívose presente o Decreto 130/2007 do 28 de xuño que establece que o contido do ensino relixioso “deberá ser respectuoso cos dereitos das persoas marcados na lexislación vixente e sobre todo co valor de igualdade entre mulleres e homes”. O Proxecto Educativo do centro é outro referente tendo presente que se declara aconfesional e respectuoso coas crenzas relixiosas. Neste contexto, tomando sempre ao alumno e alumna (coas súas características evolutivas, as súas circunstancias personais, o seu distinto nivel de aprendizaxe, coas súas diferencias e necesidades) como soporte fundamental intentamos facer unha síntese básica e global da mensaxe cristiá, axeitada ás idades do alumnado, ás esixencias da materia, ás expresións culturais e ás demandas didácticas do sistema educativo. 3. Previsión do desenvolvemento da programación nos escenarios de actividade lectiva presencial, semipresencial e/ou non presencial.
O curso 2020-2021 está condicionado pola situación de crise sanitaria orixinada pola COVID-19. Debido a este contexto, é moi importante contemplar os distintos escenarios que poidan acontecer e establecer os mecanismos e canles de comunicación para que todo o alumnado teña acceso á educación en calquera das circunstancias que se poidan presentar. A programación ten presente os tres escenarios educativos posibles. Por unha banda ten en conta a actividade lectiva presencial: con un desenvolvemento similar a cursos anteriores pero non igual, de tal xeito que no descorrer da actividade docente reforzaranse de xeito constante aprendizaxes cursadas no anterior curso, non se celebrarán de modo especial os cambios de tempo litúrxico, a distribución da aula xa amosa claramente que non se vai traballar de xeito cooperativo ou grupal… Ao principio de cada trimestre facilitarase a cada alumo/a un “ficheiro” confeccionado pola mestra elaborado con diversidade de fichas; intentarase un ou dous aportes de ficha ao trimestre despois de pasado estas fichas unha cuarentena; este material será gardado polo alumno nunha carpeta que será gardada polo alumno (esto faise por dúas razóns: para evitar movemento de materiais e para que sempre esté en mans do neno ou nena o que lle facilita o seu acceso). O motivo que nos leva a facelo deste xeito é a modo de previsión ante unha larga ausencia do alumno ou mestre e ante unha hipotética situación de confinamento. A actividade lectiva non presencial: Como xa mencionamos cada alumno ten unha carpeta composto por unha diversidade de fichas; esto supón un modo alternativo á aula virtual ou a plataforma Edixgal. Si algún alumno/a ten problemas de conectividade ás redes, ausencia de ordenador, dificultades para imprimir ou escanear exercicios ante a falta de impresora, tinta… pode seguir traballando a materia pois xa ten un material á súa disposición (tamén é unha maneira de non sobrecargar aos pais e supón unha menor carga económica). E un dos modo de proveer o dereito á educación ao alumnado que non poida seguir a ensinanza telemática. Así mesmo, complementando esta metodoloxía de traballo, a través da aula virtual ou da plataforma Edixgal engadiranse tarefas e documentos unha vez á semana. De tal modo que do 1º ao 6º nivel cada alumno ten unha carpeta de fichas no que poden traballar dende a casa. Este traballo reforzase e completase co engadido a través da aula virtual ou da plataforma Edixgal. En 1º, 2º, 3º e 4º de Educación Primaria, en caso de Ensino Non Presencial ou Semipresencial (para o alumnado que parcialmente estea en situación de corentena cando non exista suspensión da actividade presencial no conxunto da aula) empregarase a aula virtual do centro. Nesta aula colgaranse as actividades e recursos para poder seguir coa maior normalidade posible coas aprendizaxes propostas para este curso. A ensinanza non presencial levanos a replantearnos as concrecións da programación, sobre todo nos aspectos referentes aos estándares de aprendizaxe, procedementos e instrumentos de avaliación. O anteriormente citado será amosado no punto correspondente desta programación.
No caso de ensino non presencial, seguirase traballando cos obxectivos previstos pero adecuando as actividades: proporanse as que permitan unha supervisión máis fácil a distancia e que teñan un alto impacto na aprendizaxe (calidade fronte a cantidade); todas as actividades que se propoñan deben deseñarse para que o alumnado as enfronte coa máxima autonomía posible (faranse videotutorais, esquemas explicativos, videoconferencias, etc..) para explicarlle ao alumnado os contidos novos que se vaian incorporando nas actividades. Non se proporán tarefas por sesión/materia, senón tarefas diarias ou semanais programadas de tal modo que permitan adquirir as aprendizaxes imprescindibles para cada competencia clave. Como mestra especialista seguirei o indicado dende o centro e proporei tarefas semanais e, en coordinación co titor, poderei establecer, se o considero preciso, un día á semana para realizar videoconferencias co alumnado e resolver dúbidas ou outros aspectos. A comunicación coas familias e o alumnado farase a través da aula virtual, Edixgal e/ou do correo web (nos meses pasados a comunicación fixose a través do correo web e, incluso, en varios casos, facilitouse o contacto a través do teléfono). Esta comunicación constante é un dos mecanismos para asegurar o seguimento continuo do curso polo alumnado (a recepción semanal das tarefas, a contestación ás dúbidas dos alumnos e pais…) Ademais da Aula Virtual e do E-Dixgal empregarase puntualmente a aplicación Cisco Webex Meetings como canle de comunicación en caso de confinamento ou corentena para manter o contacto coas familias, resolver dúbidas, explicar algunha actividade, fornecer de contidos educativos se fose necesario, etc. O visionado e corrección das tarefas feitas farase a través da aula virtual, Edixgal e/ou do correo web; se lle resulta imposible ao alumno facer chegar as tarefas deste xeito, sempre que sexa posible ou cando lle sexa posible, pode acercalos ao colexio (moitos alumnos están presentando ao longo do mes de setembro as tarefas realizadas nos meses de confinamento do curso pasado, a pesar de xa telas amosado a través do correo electrónico). Esta forma de entrega entendemola como outro modo de proveer o dereito á educación ao alumnado que non poida seguir a ensinanza telemática. Sempre que sexa posible a través do colexio se facilitará non só a recollida das tarefas feitas, como acabamos de mencionar, se non tamén a entrega de materiais naqueles casos onde lles resulte problemático chegar a eles a través da rede. Como mecanismo para asegurar o seguimento do alumnado en caso de ter que recurrir á educación non presencial ou semipresencial, empregarase, como xa se dixo anteriormente, a aula virtual e E-Edixgal e puntualmente a aplicación Cisco Webex Meetings para poder garantir o acceso á educación de todo o alumnado. Para asegurar o seguimento do curso por parte do alumnado farase unha revisión diaria da súa actividade e, se fose necesario, establecérase contacto coas familias a través do correo electrónico ou por vía telefónica. Empregaranse os seguintes procedementos de avaliación: • Observación sistemática da resposta do alumnado e interacción entre profesorado e alumnado. • Análise de tarefas (traballos realizados en plataformas dixitais, documentos en pdf, fotografías, escaneados, audios, vídeos, ...) • Valoracións dos traballos.
• Recompilación dos materiais e tarefas realizadas polo alumnado Consideramos a actividade lectiva semipresencial- como a suma das dúas situacións xa mencionadas. Si algún alumno/a se ausenta por un largo periodo da aula en ese tempo seguira co especificado para a ensinanza non presencial (traballo incluído na carpeta persoal e a través das redes). Para proveer o dereito á educación ao alumnado que non poida seguira e ensinanxa telemática no mes de setembro enviouse ás familias dende o centro unha folla para que actualizasen os datos relativos a teléfonos, correos electrónicos, etc. Este curso, nesa folla, incluíuse un ítem para saber a dispoñibilidade de ordenador e conexión a internet que teñen as familias. Estes datos tamén se enviaron á dirección do centro. Para aquelas alumnas ou alumnos que, por mor da falta de recursos ou de conexión no seu fogar, puidera perder o acceso á educación telemática no caso de ensino a distancia, intentarase buscar unha solución o máis satisfactoria posible tendo en conta as particularidades de cada familia e os recursos dos que dispoña o centro. Poderá ofrecérselle un ordenador con conexión a internet a través dun dispositivo portátil. Con estas nenas e nenos tamén se empregará como canle de comunicación o correo electrónico ou a vía telefónica. Todas estas xestións serán tarefa da secretaría do centro en coordinación co titor ou titora. Ademais, se fose necesario, en colaboración co departamento de orientación, estudaríase a posibilidade de que a familia puidese recoller no centro os materiais (fotocopias, etc) que precisasen para continuar coa aprendizaxe dende as súas casas. A esto engadese que dende a asignatura xa se completou esa carpeta individual con material xa fotocopiado. CONTRIBUCIÓN AO DESENVOLVEMENTO DAS COMPETENCIAS CLAVE Competencia matemática e competencias básicas en ciencia e tecnoloxía O desenvolvemento desta competencia contribúe á valoración ética do uso da ciencia e da tecnoloxía. Á súa vez, apoia e dá sentido ás habilidades e ás destrezas relacionadas coa ecoloxía que se adquiren desde a devandita competencia. Esta área posibilítanos iluminar as respostas e as solucións aos problemas que xorden na interacción do ser humano con todo o relacionado co ámbito da ciencia e a tecnoloxía. Os descritores que traballaremos fundamentalmente serán:
• Interactuar co contorno natural de xeito respectuoso.
• Respectar e preservar a vida dos seres vivos do seu contorno.
• Tomar conciencia dos cambios producidos polo home no contorno natural e as repercusións para a vida futura.
• Desenvolver e promover hábitos de vida saudable en canto á alimentación e ao exercicio físico.
• Recoñecer a importancia da ciencia na nosa vida cotiá.
• Identificar e manipular con precisión elementos matemáticos (números, datos, elementos xeométricos...) en situacións cotiás.
• Aplicar os coñecementos matemáticos para a resolución de situacións problemáticas en contextos reais e en calquera materia.
• Aplicar as estratexias de resolución de problemas a calquera situación problemática. Comunicación lingüística Para un bo desenvolvemento desta competencia nesta área, a utilización dos diversos modos de comunicación será fundamental xa que o diálogo da fe coa cultura esixe adestrarse na escoita da Palabra de Deus, a exposición de cada un dos contidos coas súas argumentacións adecuadas ás diferentes idades do alumnado. Por iso, será decisivo dotar os alumnos de ferramentas co fin de que cheguen a dominar a competencia comunicativa en todas as súas facetas. Os descritores que utilizaremos serán:
• Captar o sentido das expresións orais: ordes, explicacións, indicacións, relatos...
• Comprender o sentido dos textos escritos.
• Gozar coa lectura.
• Expresar oralmente de xeito ordenado e clara calquera tipo de información.
• Compoñer distintos tipos de textos creativamente con sentido literario.
• Respectar as normas de comunicación en calquera contexto: quenda de palabra, escoita atenta ao interlocutor,…
• Manexar elementos de comunicación non verbal, ou en diferentes rexistros en diversas situacións comunicativas.
• Utilizar os coñecementos sobre a lingua para buscar información e ler textos en calquera situación. Competencia dixital Nesta área posibilitarásenos manexar ferramentas desde un sentido ético e de responsabilidade para poder acceder ás distintas fontes que nos faciliten coñecer e afondar nesta materia. Será fundamental traballar desde fontes fiables que favorezan a claridade de contidos para crear no alumnado unha base sólida e cheguen a xerar os seus propios criterios sobre diferentes contextos nos que se poidan desenvolver. Na área de Relixión Católica adestraremos os seguintes descritores:
• Empregar distintas fontes para a busca de información.
• Seleccionar o uso das distintas fontes segundo a súa fiabilidade.
• Manexar ferramentas dixitais para a construción de coñecemento.
• Comprender as mensaxes elaboradas en códigos diversos.
• Actualizar o uso das novas tecnoloxías para mellorar o traballo e facilitar a vida diaria.
• Aplicar criterios éticos no uso das tecnoloxías. Conciencia e expresións culturais Esta competencia relaciónase cos seus aspectos de coñecemento e valoración de toda a expresión artística, simbólica, histórica, de costumes, ritos, festas, valores, modos de vida... O alumnado verase enriquecido cos valores que leva consigo o feito relixioso en toda a súa expresión artística, cultural e estética, teolóxica e vivencial. Con iso contribúe á conservación e á valoración do patrimonio cultural. Os descritores que adestraremos nesta competencia son:
• Mostrar respecto cara ás obras máis importantes do patrimonio cultural no ámbito mundial.
• Valorar a interculturalidade como unha fonte de riqueza persoal e cultural.
• Expresar sentimentos e emocións desde códigos artísticos.
• Apreciar a beleza das expresións artísticas e no cotián.
• Elaborar traballos e presentacións con sentido estético. Competencias sociais e cívicas Esta competencia recolle todas as formas de comportamento que preparan as persoas para participar dunha forma eficaz e construtiva na vida social e profesional; por iso, dotaremos o alumnado de ferramentas que favorezan e fomenten os valores de respecto, cooperación, solidariedade, xustiza, non violencia, compromiso e participación como piares para a súa formación. Estes valores para fomentar teñen a súa fundamentación e referencias cristiás na filiación no amor a Deus. Os indicadores desta competencia poden facilitar o adestramento de cada un dos descritores que enunciamos a continuación:
• Coñecer e aplicar dereitos e deberes da convivencia cidadá no contexto da escola.
• Desenvolver a capacidade de diálogo cos demais en situacións de convivencia e traballo e para a resolución de conflitos.
• Mostrar dispoñibilidade para a participación activa en ámbitos de participación establecidos.
• Recoñecer a riqueza na diversidade de opinións e ideas.
• Aprender a comportarse desde o coñecemento dos distintos valores.
• Concibir unha escala de valores propia e actuar conforme a ela.
• Evidenciar preocupación polos máis desfavorecidos e respecto aos distintos ritmos e potencialidades.
• Involucrarse ou promover accións cun fin social. Sentido de iniciativa e espírito emprendedor
É fundamental que o alumnado descubra a súa identidade persoal a través dunha apertura ao significado último e global da súa existencia humana. A súa iniciativa persoal dependerá sempre que adestre nun autocoñecemento, en explorar as súas potencialidades, en buscar o sentido a cada unha das cousas que acontecen na súa vida. O espírito emprendedor do alumno formarase a partir da disposición e actitude que poida dispoñer. Será dotado de destrezas e habilidades para que a transformación social do mundo no que vivimos sexa unha realidade grazas ao espírito de emprendemento do alumno. Neste caso, os descritores que cumpriría adestrar serían:
• Asumir as responsabilidades encomendadas e dar conta delas.
• Ser constante no traballo superando as dificultades.
• Xestionar o traballo do grupo coordinando tarefas e tempos.
• Contaxiar entusiasmo pola tarefa e a confianza nas posibilidades de alcanzar obxectivos.
• Priorizar a consecución de obxectivos grupais a intereses persoais.
• Xerar novas e diverxentes posibilidades desde coñecementos previos do tema.
• Atopar posibilidades no contorno que outros non ven.
• Mostrar iniciativa persoal para iniciar ou promover accións novas. Aprender a aprender A competencia de aprender a aprender nesta área pode axudar ao alumnado a ser protagonista do seu propio proceso de ensinanza-aprendizaxe como resposta á vontade de Deus de que o ser humano colabore de modo activo e libremente segundo o plan establecido por El. Nesta área será decisivo o impulso do traballo en equipo polo seu intrínseco sentido comunitario propoñendo un marco de referencia aceptado voluntariamente segundo as súas conviccións, que ha de ser lúcido na busca da verdade e do ben. Os descritores que utilizaremos para adestrar esta competencia serían:
• Identificar potencialidades persoais como aprendiz: estilos de aprendizaxe, intelixencias múltiples, funcións executivas...
• Desenvolver as distintas intelixencias múltiples.
• Xerar estratexias para aprender en distintos contextos de aprendizaxe.
• Aplicar estratexias para a mellora do pensamento creativo, crítico, emocional, interdependente…
• Desenvolver estratexias que favorezan a comprensión rigorosa dos contidos.
• Planificar recursos necesarios e pasos a realizar no proceso de aprendizaxe.
• Seguir os pasos establecidos e tomar decisións sobre os pasos seguintes en función dos resultados intermedios.
• Avaliar a consecución de obxectivos de aprendizaxe. Competencias específicas na área de Relixión e Moral Católica O ensino relixioso católico estrutúrase a partir de catro dimensións que fundamentan as competencias específicas do ensino relixioso católico.
• Dimensión cultural e histórica. Está presente no ensino relixioso, dado que o patrimonio cultural, histórico e antropolóxico-axiolóxico que gran parte das sociedades recibe do pasado está vertebrado por contidos relixiosos.
• Dimensión ético-moral. Esta dimensión fai posible a maduración na responsabilidade, o exercicio da solidariedade e da caridade. Todo iso fundamentado na Palabra e nos feitos de Xesucristo.
• Dimensión humanizadora. Faculta o alumno para dar resposta ás súas interrogantes máis radicais, facendo á súa vez posible a formación de homes e mulleres conscientes, críticos, libres e creadores.
Dimensión epistemolóxica. Os seus contidos son saberes cunha fundamentación e cunha metodoloxía científica propia, implantados con rigor e tradición no noso contorno cultural. Competencias sociais e cívicas En relación á esta, a ensinanza católica aporta a fundamentación e xerarquización dos valores e virtudes que contribúen a educar a dimensión moral e social da personalidade do alumno, para facer posible a maduración na corresponsabilidade, o exercicio da solidariedade, a liberdade, a xusticia e a caridade. Todo esto como expresión coherente do coñecemento de Deus revelado en Xesucristo. Conleva mellorar as relacións interpersonais basadas nos principios e valores que emanan de Cristo e axuda, en consecuencia, a afrontar situacións de conflicto mediante o diálogo, o perdón e a misericordia, valores xenuinamente cristianos. No máis profundo xurde o gran valor da fraternidade. A convivencia, a participación, o respeto e a diversidade están ligadas á fe cristiá. Esta competencia recolle todas as formas de comportamento que preparan as persoas para participar dunha forma eficaz e construtiva na vida social e profesional; por iso, dotaremos o alumnado de ferramentas que favorezan e fomenten os valores de respecto, cooperación, solidariedade, xustiza, non violencia, compromiso e participación como piares para a súa formación. Estes valores para fomentar teñen a súa fundamentación e referencias cristiás na filiación no amor a Deus. Os descritores que enunciamos: • Coñecer e aplicar dereitos e deberes da convivencia cidadá na escola. • Desenvolver a capacidade de diálogo cos demais en situacións de convivencia e traballo e para a resolución de conflitos. • Mostrar dispoñibilidade para a participación activa en ámbitos de participación. • Recoñecer a riqueza na diversidade de opinións e ideas.
• Aprender a comportarse desde o coñecemento dos distintos valores. • Involucrarse ou promover accións cun fin social. Sentido de iniciativa e espírito emprendedor É fundamental que o alumnado descubra a súa identidade persoal a través dunha apertura ao significado último da súa existencia humana. Non podrá realizarse no alumno senon comeza a adiestrarse no coñecemento de sí mesmo, no seu ser máis profundo, nas súas potencialidades, na súa dignidade e no seu propio sentido. A formación católica aporta a esta competencia unha cosmovisión que da sentido á vida e, polo tanto, sentido da identidade da persona. Unha cosmovisión que fai posible a formación integral do alumno frente a visións parciais e determinantes da propia liberdade. O espírito emprendedor do alumno formarase a partir da disposición e actitude que este poida dispoñer. Será dotado de destrezas e habilidades para que a transformación social do mundo no que vivimos sexa unha realidade. En síntesis, a ensinanza relixiosa non se reduce a unha ensinanza de valores; diríxese á persona concreta nas súas raíces, nas súas posibilidades humanas e, sobre todo, diríxese ao ser humán na súa finalidade trascendente. Neste caso, os descritores que cumpriría adestrar serían: • Asumir as responsabilidades encomendadas e dar conta delas. • Ser constante no traballo superando as dificultades. • Xestionar o traballo do grupo coordinando tarefas e tempos. • Atopar posibilidades no contorno que outros non ven. • Mostrar iniciativa persoal para iniciar ou promover accións novas. Aprender a aprender Contribúe positivamente á competencia no estudio e reflexión da mensaxe cristiá facilitando o traballo en equipo polo seu intrínseco sentido comunitario, propoñendo non só unha proposta consensuada de valores e actitudes, senon un marco de referencia aceptado voluntariamente segundo as súas conviccións, o que será crisol na búsqueda da Verdade e do Ben. A competencia de aprender a aprender nesta área pode axudar ao alumnado a ser protagonista do seu propio proceso de ensinanza-aprendizaxe como resposta á vontade de Deus de que o ser humano colabore de modo activo e libremente segundo o plan establecido por El. Os descritores que utilizaremos para esta competencia serían: • Identificar potencialidades persoais: estilos de aprendizaxe... • Desenvolver as distintas intelixencias múltiples. • Xerar estratexias para aprender en distintos contextos de aprendizaxe. • Aplicar estratexias para a mellora do pensamento creativo, crítico, emocional… • Desenvolver estratexias que favorezan a comprensión rigorosa dos contidos. • Planificar recursos necesarios e pasos a realizar no proceso de aprendizaxe.
A ensinanza relixiosa católica como materia integrada no currículo contribúe de maneira importante á consecución das competencias clave. A asignatura contribúe á formación de competencias que permitan expoñer as propias crenzas relixiosas e o respeto polas alleas. Todas estas competencias capacitan e preparan ao alumnado para dar sentido á súa vida trascendente. 5. Obxectivos xerais da educ. primaria propostos poLa Comisión Episcopal dE Ensinanza e Catequese. Conforme ao establecido no Acordo Internacional e na Disposición Adicional Segunda da LOMCE corresponde á Conferencia Episcopal Española fixar os obxectivos da área de Relixión e Moral Católica. Expoñémolos neste apartado específico e non na representación gráfica, pois a CEE o fai deste xeito. 1. Coñecer, apreciar e respetar o patrimonio cultural-relixioso como expresión da fe católica. (Competencia cultural e histórica, Competencia para a comunicación lingüista) 2. Comprender e valorar o sentido sagrado, festivo, cultural e celebrativo das festas e os seus ritos especialmente na litúrxia da Igrexa. (Competencia cultural e histórica, Competencia para a comunicación lingüista) 3. Coñecer e manexar a Biblia recoñecendo a súa estructura de forma básica. Identificar o sentido dalgúns textos básicos como Palabra de Deus. (Competencia cultural e histórica, Competencia para a comunicación lingüista, aprender a aprender) 4. Comprender a relación intrínseca entre os valores básicos do ser humán e a acción creadora de Deus Pai. (Competencia humanizadora, Competencia social e cívica, aprender a aprender) 5. Valorar a novedade do amor de Deus que nos salva do pecado e da morte, polo seu Fillo Xesucristo, apreciando a acción salvífica da Igrexa, Corpo de Cristo. (Competencia sobre o sentido trascendente, Competencia humanizadora) 6. Identificar o significado de algúns textos básicos da mensaxe cristiá, que faciliten a comprensión da acción do Espíritu Santo na Igrexa e no Mundo. (Competencia lingüística, humanizadora, aprendar a aprendar)
7. Descubrir en Xesucristo camiño, verdade e vida o fundamento para un estilo de vida cristiá. (Competencia humanizadora, social e cívica, Competencia do sentido trascendante) 8. Identificar á Igrexa nas súas manifestacións, recoñecer a presencia de Deus e a súa gracia nos sacramentos, e no servicio eclesial prestado polos apóstoles e os seus sucesores. (Competencia social e cívica, sentido e trascendancia, humanizadora) 9. Recoñecer os valores cristiáns presentes nas figuras bíblicas máis destacadas da historia da Salvación. (Competencia ético-social, humanizadora) 10.Valorar a relación entre a fe e o comportamento cristiá, coñecendo as raíces e o sentido da acción e do compromiso cristiá. (Competencia humanizadora, ético-social, sentido trascendante) 11. Descubrir a relación entre o destino eterno do home e a realidade temporal que vive, apreciando a victoria de Cristo sobre a morte. (Sentido trascendante, aprender a aprender) 12. Descubrir e apreciar a síntesis dos elementos básicos da fe cristiá presentes no Credo da Igrexa. (Competencia epistemolóxica, sentido trascendante, aprender a aprender) 6. ESTRUCTURA E SECUENCIA DOS CONTIDOS O curriculum estructúrase en catro grandes bloques: Bloque 1. O sentido relixioso do ser humán - A Creación como agasallo de Deus. - O ser humán, obra mestra da Creación. - A comunicación do home con Deus. Bloque 2. A revelación: Deus intervén na historia - Deus acompaña o home na historia. - Deus fálalles aos homes como amigos. Bloque 3. Xesucristo, cumprimento da Historia da Salvación
- Xesús, o fillo de Deus faise home, vive e medra nunha familia. - Acontecementos e lugares xeográficos importantes na vida de Xesús. - Xesús morreu para a nosa salvación. Bloque 4. Permanencia de Xesucristo na historia: a Igrexa - A Igrexa, familia de Xesús. - Espazo e tempo sagrado na Igrexa. - O domingo, día dedicado ao Señor. Os contidos procedementais básicos da asignatura son: - Observación da realidade. - Búsqueda de información, manexo e interpretación das fontes bíblicas. - Reflexión Crítica. - Exposición e argumentación respetuosa das crenzas relixiosas propias e alleas. A asignatura contribúe á consecución de contidos de carácter actitudinal: permite coñecer e apreciar os valores e as normas básicas de convivencia; desenvolver hábitos de traballo, esforzo e responsabilidade; a confianza en sí mesmo. Tamén favorece a adquisición de habilidades para a prevención e resolución pacífica de conflictos; o coñecemento, comprensión e respeto das diferentes culturas, así como das diferencias entre persoas; a igualdade en dereitos e oportunidades de homes e mulleres e a non discriminación. Á hora de seleccionar e de secuenciar os contidos tivemos en conta: As características psicoevolutivas dos nenos e nenas de cada curso. As características do contexto sociocultural do noso alumnado. Os principios psicopedagóxicos que sustentan o sistema educativo. Os coñecementos e as experiencias que posúen os nenos. Os núcleos de interese máis próximos ós nenos en cada momento. As capacidades que queremos que alcancen o alumno ao rematar curso. Os contidos establecidos agrúpanse en 9 unidades. Esta cifra preestablecida pode ser alterada na procura dos intereses do alumno para axudarlle a construír, a interpretar e a aprender os contidos relixiosos; teremos en conta as experiencias propias, do seu corpo, da súa
vida, pretendendo que descubran a vida e mensaxe de Xesús e a Deus Pai, razón pola que os contidos poderán “incrementarse” ou facer que a incidencia nun contido determinado sexa maior que en outro. 7. CONCRECIÓNS (contidos, criterios de avaliación, estándares de aprendizaje, competencias clave, temporalización, grao mínimo de consecución, procedementos e instrumentos avaliación) Amosase a planificación para o escenario de ensinanza presencial. TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 1º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A Creación como regalo de Deus. Amo a Natureza
1.Identificar e valorar a Creación como acto de amor de Deus ao home.
1.1. Coñece, respeta e coida a obra creada.
CSC CAA CCL CMCT
Setembro
1.1. Coñece a obra creada.
1.2. Descubre e nomea situacións nas que necesita a Deus e ás persoas.
CSC CAA CCL CMCT
Setembro
1.2. Descubre e nomea algunha situación na que necesita a Deus e ás persoas.
O home, obra maestra da Creación
2.Recoñecer a relación intrínseca que existe entre Deus e o home
2.1. Identifica e enumera os cuidados que recibe na súa vida como don de Deus.
CSC CAA CCL CMCT
Outubro
2.1. Identifica os cuidados que recibe na súa vida como don de Deus.
O valor de admirar a Natureza
3.Estimar o valor de admirar a Natureza
CSC CAA CCL
Outubro
3.1. Recoñece actitudes nas que se coida a Creación.
CMCT
3.1. Recoñece actitudes nas que se coida a Creación.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Descubro o teu amor na Biblia: Deus fálanos como amigos.
1. Recoñecer e apreciar a relación paterno-filial entre Deus e o home.
1.1. Coñece e aprecia que Deus fala a Moisés para ser o seu amigo.
CCL CSC CAA CD
Outubro
1.1. Aprecia que Deus fala a Moisés para ser o seu amigo.
Deus e Moisés.
2.1 Comprender o relato do Exodo
2.1 Explica en que consiste a misión de Moisés.
CCL CSC CAA
Novembro
2.1 Explica sencillamente en que consiste a misión de Moisés.
2.2 Corta e pega de xeito correcto adhesivos nas imaxes do relato.
CCL CSC CAA
Novembro
2.2 Corta e pega correctamente algúns adhesivos no relato.
O valor da escoita
3.1 Recoñece e interioriza a valía de escoitar.
2.1 Escoita, recita, debuxa unha breve acción de grazas.
CCL CSC CAA
Novembro
2.1 Escoita e debuxa unha breve acción de grazas
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Xesús, o Fillo de Deus que se fai home, vive e crece nunha familia
1. Recoñecer e estimar que Xesús faise home no seno dunha familia
1.1. Valora e respeta a familia de Xesús a semellanza da súa.
CCL CAA CSC
Decembro 1.1. Respeta a familia de Xesús a semellanza da súa.
2. Relacionar lugares e acontecimientos do Nadal
2.1. Nomea e asocia lugares e acontecementos do nacemento de Xesús
CCL CSC CAA CD
Decembro
2.1. Nomea os lugares e acontecementos máis importantes do nacemento de Xesús
3. Coñecer e enumerar os personaxes que interveñen no relato.
3.1. Expón oralmente o nacemento de Xesús
CSC CCL CAA
Decembro
3.1. Expón o máis importante do nacemento de Xesús
3.2. Sinala nunha lámina ou debuxo á Sagrada familia
CSC CCL CAA
Decembro
3.2. Sinala nun debuxo á sagrada familia
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus acompaña a persoa. Practico as túas ensinanzas
1. Recoñecer e apreciar a relación paterno filial entre Deus e a persoa.
1.1. Sinala e representa as características da amizade de Deus coa persoa: coidado, acompañamento.
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.1. Sinala as características da amizade de Deus coa persoa: coidado, acompañamento...
A ovella perdida
2. Expresar o ensino da parábola
2.1. Escoita atentamente e expresar o ensino da parábola
CCL CAA CSC CD
Xaneiro
2.1. Escoita e expresar sinxelamente o ensino da parábola
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A comunicación con Deus: alegrame falar contigo.
1. Coñecer que a persoa é capaz de falr con Deus
1.1. Coñece e aprecia, a través de modelos bíblicos, que
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.1. Coñece a través de modelos bíblicos, que a
a persoa é capaz de falar con Deus
CEC
persoa é capaz de falar con Deus
1.2 Memoria e reproduce fórmulas sinxelas de petición e agradecemento
CCL CAA CSC CEC
Febreiro
. 1.2 Memoria e reproduce fórmulas sinxelas de petición e agradecemento
O rei David
2. Ler e comprender a historia de David
2.1. Expresa as calidades de David que agradan a Deus
CCL CAA CSC CD
Febreiro
2.1. Expresa algunhas calidades de David que agradan a Deus
O valor do diálogo
3. estima a valía do diálogo
3.1 Enumera diversas formas de diálogo segundo o destinatario
CCL CSC
Febreiro
3.1 Enumera diversas formas de diálogo
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Unha semana para recordar: acontecementos e lugares na vida de Xesús.
1. Relacionar lugares e acontecementos
1.1 Nomea e asocia lugares e acontecementos importantes na vida de Xesús.
CCL CAA CSC CD
Marzo
1.1 Nomea e asocia os lugares e acontecementos máis importantes na vida de Xesús.
Xesús morreu para a nosa salvación
2. Coñecer e ordenar os momentos da paixón, morte e resurrección
2.1 Nomea e secuencia representacións dos momentos da paixón morte e resurrección .
CCL CAA CSC CD
Marzo
2.1 Nomea representacións dos momentos da paixón morte e resurrección
O valor do sacrificio
3. Recoñece e interioriza o valor do sacrificio.
3.1 Describe, pon exemplos, do valor do sacrificio.
CCL CAA CSC
Marzo
3.1 Pon exemplos do valor do sacrificio.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Igrexa, familia de Xesús
1. Recoñecer que os cristiáns formamos unha familia.
1.1. Asocia as características da familia da Igrexa coas da súa familia
CCL CAA CSC CD
Abril
1.1. Asocia algunhas características da familia da Igrexa coas da súa familia
As primeiras familias cristiás
2. Comprender o relato bíblico
2.1. Anota comportamentos das primeiras comunidades
CCL CAA CSC
Abril
2.1. Cita algúns comportamentos das primeiras comunidades
O valor da colaboración na familia
3. Interiorizar o valor da colaboración na familia
3.1 Identifica situacións nas que colabora coa súa familia
CCL CAA CSC
Abril
3.1 Identifica algunha situación nas que colabora coa súa familia
Gozo das festas: o domingo, día dedicado ao Señor
4. Subliñar os elementos distintivos do domingo como día especial.
4.1. Coñece e expresa o senso do domingo.
CCL CAA CSC CEC SIEP
Maio
4.1. Coñece e expresa de xeito sinxelo senso do domingo.
Relato Xesús e as festas
5. Descubre o contido do relato
5.1. Expresa o lugar e día en que Xesús celebra as festas
CCL CAA CSC CEC
Maio
5.1. Expresa día en que Xesús celebra as festas
O valor de participar nas festas
6. Describe em que consiste o valor de participar nas festas
6.1 Describe em que consiste o valor de participar nas festas I
CCL CAA CSC CEC
Maio
6.1 Entende en que consiste o valor de participar nas festas
Espazo e tempo sagrado na Igrexa
7. Distinguir os espacios e tempos sagrados de outros lugares.
7.1. Expresa respeto ao templo como lugar sagrado.
CCL CAA CSC CEC
Xuño
7.1. Expresa respeto ao templo como lugar sagrado.
A presentación no Templo
8. Lee e expresa o contido do relato
8.1. Expresa o contido do relato
CCL CAA CSC CD
Xuño
8.1. Expresa de xeito moi sinxelo o contido do relato
O valor da Arte
9. Aprecia os obxectos relixiosos
9.1 Expresa en que consiste o valor de apreciar a Arte
CCL CAA CSC CEC
Xuño
9.1 Expresa en que consiste o valor de apreciar a Arte
9.2 Identifica obxectos relixiosos
Xuño
9.2 Identifica os máis importantes obxectos relixiosos
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 2º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEGUNDO
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
Deus, pai da humanidade, quere a nosa felicidade
1. Identificar na propia vida o desexo de ser feliz.
1.1. Toma conciencia e expresa momentos e cousas que o fan feliz a él e as personas.
CCL, CSC CAA
Setembro
1.1. Toma conciencia de momentos e cousas que o fan feliz a él e as personas.
2. Recoñecer a incapacidade da persoa para alcanzar por si mesma a felicidade. 3. Apreciar a bondade de Deus Pai que creou a persoa co desexo de felicidade.
2.1. Descubre e nomea situacións nas que precisa das persoas, e sobre todo de Deus, para vivir
CCL, CSC CAA
Setembro
2.1. Descubre situacións nas que precisa das persoas, e sobre todo de Deus, para vivir
3.1. Valora e agradece que Deus o crease para ser feliz.
CSC CAA
Setembro
3.1. Valora que Deus o crease para ser feliz.
Deus crea ao home para ser o seu amigo. O Paraíso como signo de amizade
4. Entender o Paraíso como expresión da amizade de Deus coa humanidade.
4.1. Lee e comprende o relato do Paraíso.
CCL CEC
Outubro
4.1. Comprende o relato do Paraíso.
4.2. Identifica e representa gráficamente os dons que Deus fai ao home na Creación.
SIEEP CD
Outubro
4.2. Identifica os dons que Deus fai ao home na Creación.
CCL
4.3. Expresa, oral e xestualmente, de forma sinxela, a gratitude a Deus pola súa amizade.
CEC Outubro
4.3. Expresa de forma sinxela, a gratitude a Deus pola súa amizade.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus actúa na Historia. A amizade de Deus cos patriarcas
1. Coñecer e valorar na vida dos patriarcas os rasgos de Deus Pai: protección, coidado e acompañamento.
1. 1. Asocia expresións e comportamentos dos patriarcas nos relatos bíblicos.
CCL CSC CAA CD
Novembro
1. 1. Asocia comportamentos dos patriarcas nos relatos bíblicos
1.2. Dramatiza momentos da vida dos patriarcas onde se exprese a protección, o coidado e o acompañamento de Deus.
CCL CSC CAA CD
Novembro
1.2. Dramatiza momentos da vida dos patriarcas .
Deus propón ao home un camiño de encontro con Él
2. Recoñecer e apreciar que Deus busca sempre a salvación do home.
2.1. Escoita e describe coas súas verbas momentos nos que Deus axuda ao pobo de Israel.
CCL CSC CAA CD
Novembro
2. 1. Identifica momentos nos que Deus axuda ao pobo de Israel.
Abraham
3. Ler e comprender a historia de Abraham
3.1 Subliña a promesa feita por Deus a Abraham
CCL CSC CAA CD
Novembro
3.1 Subliña a promesa feita por Deus a Abraham
3.2. Ordena a historia de Abraham
CCL CSC CAA CD
Novembro
3.2. Ordena mínimamente a historia de Abraham
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O Advento, espera do cumprimento da promesa de salvación
1. Aprender o significado do tempo de Advento.
1.1. Identifica os signos do Advento como tempo de espera
CCL CSC CAA
Decembro
1.1. Identifica o Advento como tempo de espera
1.2. Recoñece e valora a necesidade da espera como actitude de vida
CSC CAA CCL
Decembro
1.2. Recoñece a necesidade da espera como actitude.
O Nadal: nacemento do Salvador
2. Identificar o significado profundo do Nadal.
2.1. Coñece o relato do nacemento de Xesús e descubre na
CAA CCL CSC
Decembro
2.1. Coñece o relato do nacemento de Xesús e o valor profundo do Nadal
actitude e verbas dos personaxes o valor profundo do Nadal. .
O valor da espera
3. Recoñecer o valor de saber esperar
3.1. Detalla momentos nos que hai que saber esperar
Decembro
3.1. Cita algún momento nos que hai que saber esperar
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEGUNDO
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
A Biblia narra o que Deus fixo na historia
1. Identificar a acción de Deus na historia en relatos bíblicos
1.1. Coñece, memoriza e reconstrúe relatos da acción de Deus na historia
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.1. Coñece e reconstrúe relatos da acción de Deus na historia
1.2. Selecciona e representa escenas da acción de Deus na historia.
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.2. Selecciona escenas da acción de Deus na historia.
A tenda do Encontro
2. Expresa a finalidade da tenda do Encontro
2.1. Establece relación entre frases e viñetas 2.2. Expresa a función da tenda do Encontro
CCL CAA CSC CD
Xaneiro
2.1. Establece relación entre frases e viñetas. 2.2. Expresa a función da tenda do Encontro
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
O Bautismo: incorporación á familia da Igrexa
1. Recoñecer o Bautismo como medio para formar parte da Igrexa
1.1 Coñece e explica o senso do Bautismo
CCL CAA CSC
Febreiro
1.1 Coñece e explica o senso do Bautismo
1.2. Identifica pais, sacerdote, padriños, bautizados como pobo xerado por Xesús
CCL CAA CSC
Febreiro
1.2. Identifica pais, sacerdote, padriños.
CCL
Febreiro
2. Observa e comprende os siginos do Bautismo
2.1.. Asocia auga, luz e óleo co seu significado sacramental
CAA CSC
2.1.. Asocia auga, luz e óleo co seu significado sacramental
O relato bíblico
3. Ler e comprender o relato
3.1 Describe o símbolo do Bautismo no relato
CCL CAA CSC CD
Febreiro
3.1 Identifica o símbolo do Bautismo no relato
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Um gran xesto de amor
1. Comprender a misión de Xesús
1.1 Expresa a misión que Deus lle encomendou a Xesús.
CCL CAA CSC
Marzo
1.1. Expresa a misión que Deus lle encomendou a Xesús.
Relato bíblico
2. Ler e comprender o relato
2.1 Resume o anuncio do anxo ás mulleres 2.2. Ordena escenas do relato
CCL CAA CSC CD
Marzo
2.1 Resume o anuncio do anxo ás mulleres 2.2. Ordena escenas do relato
O valor da alegría 3. Recoñece e interioriza o valor da alegría.
3.1 Describe o valor do optimismo 3.2. Enumera accións que sesenvolven alegría
CCL CAA CSC
Marzo
3.1 Describe o valor do optimismo 3.2. Enumera accións que sesenvolven alegría
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEGUNDO
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Unha gran familia. A unidade eclesial
1. Tomar conciencia d eque o Pai xera aunidade da Igrexa
1.1. Expresa a relación entre Deus e os cristiáns
CCL CAA CSC CD
Abril
1.1. Expresa a relación entre Deus e os cristiáns
1.2. Enumera maneiras en que
CCL CAA CSC
Abril
1.2. Enumera algunha maneira en que
expresamos o noso amor a Deus
expresamos o noso amor a Deus
Relato bíblico: Pablo é a Igrexa
2. Comprender o relato
2.1. Relaciona aunidade da Igrexa coa unidade do corpo
CCL CAA CSC
Abril
2.1. Entende aunidade da Igrexa.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Deus elixe a María para que o seu fillo se faga home
1. Coñecer e valorar a resposta de María.
1.1. Lee e expresa, verbal ou gráficamente, a Anunciación.
CCL CEC SIEEP CAA CSC CD
Maio
1.1. Expresa a Anunciación
1.2. Dramatiza a misión dos personaxes da Anunciación.
CCL CEC SIEEP CAA CSC CD
Maio
1.2. Dramatiza a Anunciación.
O valor de regalar
2. Describir em que consiste o valor de regalar
2. 1. Describir en que consiste o valor de regalar
CCL CAA CSC CD
Maio
2. 1. Describir o valor de regalar 2.2. Completa un poema a María
2.2. Completa um poema a María .
.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Xesucristo santifica o tempo: o ano litúrxico
1. Coñecer o ano litúrxico e os seus tempos.
1.1. Constrúe un calendario onde ubica os diferentes tempos litúrxicos.
CCL CAA CSC CD CEC
Xuño
1. Identifica nun calendario os diferentes tempos litúrxicos.
O valor de conmemorar
2. Descubrir como cada festa cristiá conmemora um acontecemento
2.1. Expresa en que consiste este valor 2.2. Completa frases sobre a conmemoración dunha festa
CCL CAA CSC CD CEC
Xuño
2.1. Expresa en que consiste este valor 2.2. Completa frases sobre a conmemoración dunha festa
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 3º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
TERCEIRO
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A realidade que nos rodea como don para a felicidade: os regalos de Deus na contorna.
1. Recoñecer e valorar que pais, amigos e contorna son un don de Deus para a felicidade.
1.1 Lembra e narra experiencias recientes nas que descubríu que a familia, os amigos e a contorna son un regalo.
CCL CAA CMCT
Setembro
1.1 Lembra e narra experiencias nas que a familia, os amigos e a contorna son un regalo.
1.2 Enumera, describe e comparte situacións, persoas ou cousas polas que está agradecido.
CCL CSC
Setembro
1.2 Enumera situacións, persoas ou cousas polas que está agradecido.
Respostas do home aos regalos de Deus.
2. Tomar conciencia de que as accións acercan ou separan de Deus.
2.1 Distingue e enumera accións personais que o fan feliz o infeliz.
CCL CSC
Outubro
2.1 Enumera accións personais que o fan feliz o infeliz.
A Xénese: Adán e Eva.
3. Comprender a mensaxe de colaboración e responsablidade de Adán e Eva.
3.1 Lee, identifica e explica a mensaxe de colaboración e responsabilidade de Adán e Eva.
CCL CAA CMCT CSC
Outubro
3.1 Explica sinxelamente a mensaxe de colaboración e responsabilidade de Adán e Eva.
O relato da Xénese
4. Ler e comprender o relato
4.1 Identifica elementos do relato co seu significado simbólico
CCL CAA CMCT
Outubro
4.1 Identifica algúns dos elementos do relato co seu significado simbólico
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
A vocación de Moisés para liberar ao seu pueblo.
1. Descubrir a valía de Moisés para a liberación de Israel.
1.1 Aprende e ordena cronolóxicamente os principais feitos da historia de Moisés.
CMCT CAA CCL SIEP
Outubro
1.1 Aprende os principais feitos da historia de Moisés.
1.2 Coñece e describe a misión de Moisés.
CMCT CAA CCL SIEP
Novembro
1.2 Coñece a misión de Moisés
CD
A Alianza de Deus co pobo de Israel no Sinaí.
2. Recoñecer as consecuencias da Alianza con Israel.
2.1 Expresa gráficamente momentos da tarefa de Moisés.
CAA CCL
Novembro 2.1 Expresa gráficamente momentos significativos da tarefa de Moisés .
2.2 Coñece o contido da Alianza (o Decálogo), identifica as súas implicacións e toma conciencia do senso que poden ter na vida actual.
CAA CEC SIEEP
Novembro
2.2 Coñece o contido da Alianza (o Decálogo) e toma conciencia do senso que poden ter na vida actual.
Os regalos de Deus no deserto: signos de amizade (a nube, o maná, a agua…).
3. Recoñecer e valorar os signos de amizade de Deus co seu pobo.
3.1 Diseña de xeito ordenado viñetas que recollan os signos da amizade de Deus durante a travesía polo deserto.
CMCT CD
Novembro
3.1 Diseña viñetas que recollan os signos da amizade de Deus durante a travesía polo deserto.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O diálogo e a amizade con Deus no Nadal.
1. Sinalar o diálogo con Deus no Nadal como mostra de expresión de amizade
1.1. Identifica diferentes formas de diálogo con Deus no tempo litúrxico do Nadal
CCL CSC CEC
Decembro
1.1. Identifica algunhas formas de diálogo con Deus no tempo litúrxico do Nadal
A mensaxe cristiá do Nadal
1. Expresar o verdadeiro mensaxe do Nadal cristiá
1.1 Explica en que consiste o Nadal para o cristiá
CCL CSC CEC
Decembro
1.1 Resume en que consiste o Nadal para o cristiá
1.2. Identifica comportamentos que fan os cristiáns para celebrar o Nadal.
CCL CSC CEC
Decembro
1.2. Identifica algúns comportamentos que fan os cristiáns para celebrar o Nadal.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
TERCEIRO
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
A vida de Xesús: home e Desus
1.Diferencia en Xesús home/Deus
1.1 Narra as características do misterio de Xesús: verdadeiro home e verdadeiro Deus.
CCL Xaneiro
1.1 Narra algunhas características do misterio de Xesús: verdadeiro home e verdadeiro Deus.
1.2. Enumera e describe os rasgos máis importantes da vida de Xesús.
CCL CSC CD
Xaneiro
1.2 Describe algúns rasgos máis importantes da vida de Xesús.
O Bautismo de Xesús: comenzo da misión
2. Asociar o Bautismo de Xesús co momento no que inicia a súa vida pública.
2.1 Narra os cambios que o Bautismo introduce na vida de Xesús.
CAA CCL CD
Xaneiro
2.1 Narra algún cambio que o Bautismo introduce na vida de Xesús.
A misión de Xesús é ensinar a mensaxe do Pai para facer felices as persoas.
3. Distinguir cómo Xesús fai felices as persoas cos seus xestos e accións.
3.1 Descubre e subliña, as milagres, xestos e acciós de Xesús que traen felicidade.
CAA CAA CSC
Febreiro
3.1 Descubre as milagres os xestos e acciós de Xesús que fan felices as persoas
3.2 Coñece e valora o Mandamento do Amor.
CAA CAA CSC
Febreiro
3.2 Coñece o Mandamento do Amor.
CAA
Marzo
Xesús propón seguir o seu modelo de vida
4. Identificar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
4.1. Enumerar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
CCL CSC
4. Citar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
4.1. Comentar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
CAA CCL CSC
Marzo
4.1. Comentar algúns comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
Seguimiento de Xesús despois da Pascua. Diferentes respostas á chamada de Xesús.
5. Comparar as diferentes respostas dos amigos de Xesús a súa chamada.
5.1. Identifica e comenta características diferenciales nas respostas das persoas que chama Xesús nos relatos evanxélicos.
CCL CSC CAA CD
Marzo
5.1 Comenta algunhas características diferenciales nas respostas das persoas que chama Xesús nos relatos evanxélicos.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
TERCEIRO
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Como continúa a Igrexa a misión de Xesús.
1. Identificar e valorar accións da Igrexa que continúan a misión de Xesús.
1.1. Busca testemuñas da acción misionera e caritativa da Igrexa como continuidade da misión de Xesús.
CSC CD CCL CCA
Abril
1.1. Busca algunha testemuña da acción misionera e caritativa da Igrexa como continuidade da misión de Xesús.
1.2. Crea relatos para expresar como a acción misioneira, a caridade e os sacramentos axudan a lograr a felicidade.
CSC CCL CCA
Abril
1.2. Crea relatos breves para expresar como a acción misioneira, caridade e os sacramentos axudan a lograr a felicidade.
Os cristiáns expresan a amizade con Deus no diálogo con Él e a través da súa vida.
2. Sinalar a oración como unha forma de expresión da amizade con Deus.
2.1. Compón textos que expresen o diálogo con Deus.
CSC CAA CCL
Maio
2.1. Compón textos sinxelos que expresen o diálogo con Deus.
2.2. Recopila e pon en común oracións que a comunidade cristiana utiliza cotidianamente.
CSC CAA CCL
Maio
2.2. Pon en común cos seus oracións que a comunidade cristiana utiliza.
3. Descubrir rasgos do diálogo e amizade con Deus na vida cotidiana
3.1. Observa e descubre na vida manifestacións do diálogo e amizade con Deus.
CCL CSC CEC
Xuño
3.1. Observa na vida manifestacións do diálogo e amizade con Deus.
O Noso Pai
4. Comprender a oración do Noso Pai.
4.1. Explica significativamente o Noso Pai.
CCL CAA
Xuño
4.1. Explica o Noso Pai.
4.2. Reconstrúe e dramatiza a entrega do Noso Pai aos discípulos
CCL CEC
Xuño
4.2. Reconstrúe cando Xesús entrega a oración do Noso Pai aos discípulos. .
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 4º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
TEMPORALIZACIÓN (1ºTRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A experiencia de pecado nos relatos das antigas relixións.
1. Descubrir nos relatos das relixións
1.1 Localiza e describe situacións
CCL CEC
Setembro
1.1 Localiza situacións de pecado descubertas
antigas a experiencia do pecado.
de pecado descubertas nos relatos das relixións antigas.
CAA CSC
nos relatos das relixións antigas.
1.2 Cualifica o tipo de pecado en situacións da súa contorna e as compara coas encontradas nos relatos das relixións antigas.
CCL CEC CAA CSC CD
Setembro
1.2 Identifica o tipo de pecado en situacións da súa contorna e as compara coas encontradas nos relatos das relixións antigas.
O perdón como necesidade do ser humán.
2. Identificar a necesidadee do perdón para ser feliz.
2.1 Lembra e acepta situacións personais ou sociais que necesitan do perdón.
CCL CEC CAA CSC
Setembro
2.1 Acepta situacións personais ou sociais que necesitan do perdón.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
O relato do pecado orixinal: o home quere suplantar a Deus.
1. Identificar a orixe do pecado nalgúns relatos bíblicos.
1.1 Ubica no relato as frases que expresan a falta de colaboración na tarea de Deus e o rechazo da súa amizade e as aplica a situacións.
CCL CSC CAA CD
Outubro
1.1 Ubica no relato as frases que expresan a falta de colaboración na tarea de Deus e o rechazo da amizade con Él.
CCL
Outubro
1.2 Narra acontecementos actuais nos que é rechazada a amizade con Deus
CSC CAA
1.2 Narra acontecementos nos que é rechazada a amizade con Deus
Deus está sempre disposto ao perdón.
2. Coñecer as características do perdón de Deus.
2.1 Descubre e enumera as características do perdón de Deus.
CCL CSC CAA
Outubro
2.1 Descubre as características do perdón de Deus.
Infidelidad a misión encomendada por Deus na historia de David.
3. Coñecer momentos da historia de David nos que abusa da misión encomendada por Deus.
3.1 Identifica e describe comportamentos da vida do rei David que se opoñen á vontade de Deus.
CCL CSC CAA CD
Novembro
3.1Identifica comportamentos da vida do rei David que se opoñen á vontade de Deus.
. David sinte na súa vida a necesidade de redención.
4. Descubrir e valorar a razón pola que David sinte a necesidadee de redención.
4.1 Compara a actitud de David con situacións personais nas que sentíu a necesidade de ser perdonado.
CCL CAA CSC
Novembro
4.1 Compara sinxelamente a actitud de David con situacións personais nas que sentíu a necesidade de ser perdonado.
4.2 Recoñece e expresa artisticamente esceas da historia de David
CCL CAA CSC
Novembro
4.2 Recoñece esceas da historia de David nas que Deus lle perdoa.
nas que Deus lle perdoa.
Deus fiel promete un Mesías.
5. Aprender e lembrar esceas bíblicas nas que Deus promete o Mesías
5.1 Reconstrúe e memoriza esceas onde Deus promete o Mesías.
CCL CSC CAA
Decembro
5.1 Reconstrúe esceas bíblicas onde Deus fai a promesa do Mesías.
O relato bíblico dos Magos
6. Comprende o relato bíblico
6.1. Ordena frases sobre o relato
CCL
Decembro
6.1. Ordena algunhas frases sobre o relato
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O perdón de Deus: accións e parábolas de Xesús.
. 1.1 Analiza, comenta e crea relatos onde
CCL CSC
Xaneiro
1.1 Comenta relatos onde actualiza as
1. Comprender o significado dalgunhas parábolas do perdón. ▪
actualiza as parábolas do fillo pródigo e do fariseo e o publicano.
CEC
parábolas do fillo pródigo e do fariseo e o publicano.
A parábola “O fillo estragador”
2. Expresa o significado
2.1 Relaciona cada personaxe co seu significado
CCL CSC CD
Xaneiro
2.1 Relaciona os personaxes máis importantes co seu significado
2.2. Expresa como a Deus lle agrada o arrepentimento e o perdón
CCL CSC CEC
Xaneiro
2.2. Amosa que a Deus lle agrada o arrepentimento e o perdón
Amizade e preferencia de Xesús polos máis débiles e necesitados
3. Recoñecer a iniciativa de Xesús polos máis necesitados e os enfermos.
3.1 Busca, subliña e comenta rasgos da preferencia de Xesús polos necesitados e enfermos, nos textos evanxélicos
CCL CD CSC
Febreiro
3.1 Subliña rasgos da preferencia de Xesús polos máis necesitados e enfermos, nos textos evanxélicos.
Xesús cura a un paralítico
4. Lee e comprende
4.1 Resume a ensinanza do relato
CAA CCL CSC CD
Febreiro
4.1 Resume o relato
Xesús cumple a vontade do Pai: paixón e morte de Xesús.
5. Comprender e apreciar que, na súa paixón y morte, Xesús está
5.1 Secuencia ordenadamente esceas da Historia da Paixón e identifica as verbas de Xesús que
CCL CD CAA CEC CD
Marzo
4.1 Secuencia ordenadamente algunhas esceas da Paixón e identifica algunhas verbas de
cumplindo a vontade do Pai.
expresan a súa relación co Pai.
Xesús que expresan a súa relación co Pai.
5.2 Distingue e explica frases do relato da oración do Horto dos Olivos que expresan a obediencia de Xesús ao Pai.
CCL CD CAA CEC CD
Marzo
4.2 Distingue frases do relato da oración do Horto dos Olivos que expresan a obediencia de Xesús ao Pai.
A Semana Santa
6. Coñece o significado da Semana Santa
6.1. Completa um mapa conceptual
CCL CD CAA CEC
Marzo
6.1. Cubre mínimamente un mapa conceptual
▪ ▪ 6.2 Describe o significado dos días da Semana Santa
CCL CD CAA CEC
Marzo
6.2 Describe o significado dos días principais (do Triduo) da Semana Santa
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
O sacramento da Reconciliación.
1. Explicar que a través do sacramento da Reconciliación Deus concede o perdón.
1.1 Coñece e explica as condicións para acoller o perdón de Deus.
CCL CAA CSC
Abril
1.1 Coñece as condicións para acoller o perdón de Deus.
1.2 Describe os pasos da celebración do sacramento do Perdón.
CCL CAA CSC
Abril
1.2 Describe sinxelamente os pasos da celebración do sacramento do Perdón.
A celebración da Eucaristía.
2. Diferenciar signos e momentos da celebración eucarística.
2.1 Vincula símbolos, significados e momentos na celebración eucarística
CCL CAA CD CEC
Maio
. 2.1 Vincula algúns símbolos e momentos na celebración eucarística
Relato Ultima Cea
3. Repasar o contido e ensino do relato
3.1 Redacta os contados esenciais e o ensino do relato
CCL CD CEC
Maio
3.1 Resume o contido esencial e o ensino do relato
Tempos litúrxicos A Coresma: tempo penitencial.
4. Repasar rasgos da Coresma como tempo penitencial.
4. 1 Investiga e presenta con diversos recursos o
CCL CD CEC
Xuño
4. 1 Presenta con debuxos o significado dos tempos litúrxicos
significado dos tempos litúrxicos
4. 2 Investiga e presenta con diversos recursos obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial.
CCL CEC
Xuño
4.2.Presenta con debuxos ou de xeito escrito obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial.
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 5º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
QUINTO
TEMPORALIZACIÓN
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A persoa foi creada co desexo de Ben. O amor em acción
1. Recoñecer e estimar que Deus creou a persoa con desexo de Ben
1.1 Localiza, en diversas fontes, biografías que mostran o desexo do ben. Comparte na
CD CAA CSC CCL
Setembro
1.1 Localiza en biografías o desexo do ben.
aula os rasgos significativos.
O ser humán sinte alegría cando realiza ou recibe o ben. Creados para o Ben
2. Identificar que a adhesión ao ben xenera felicidade.
2.1 Xustifica criticamente as consecuencias que se derivan de facer o ben.
CD CAA CSC CCL
Setembro
2.1 Xustifica sinxelamente as consecuencias que se derivan de facer o ben.
2.2 Propón situacións na historia que manifestan o beneficio de facer ben
CD CAA CSC CCL
Setembro
2.2 Propón situacións que manifestan o beneficio de facer ben
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus fai alianza co seu pobo.
1. Interpretar o significado da Alianza de Deus co pobo.
1.1 Define o termo bíblico de Alianza.
CCL CAA CEC
Outubro
1.1 Define sinxelamente o termo bíblico de Alianza.
1.2 Explica e sintetiza os rasgos da Alianza de Deus co seu pobo.
CCL CAA CEC
Outubro
1.2 Explica os rasgos da Alianza de Deus co seu pobo.
Deus desexa un pobo santo: o Decálogo
2. Comprender e respetar as características do
2.1 Clasifica e é consciente do contido do decálogo.
CAA CCL CSC
Novembro
2.1 E consciente do contido do decálogo.
pobo que Deus quere contidas no Decálogo.
2.2 Describe experiencias da súa vida relacionadas cos mandamentos.
CAA CCL CSC
Novembro
2.2 Describe experiencias relacionadas cos mandamentos.
A Biblia: estructura e composición.
3. Distinguir e memorizar os tipos de libros do AT e N T
3.1 Nomea e clasifica os grupos de libros AT e NT.
CAA CCL CEC
Decembro
3.1 Nomea os grupos de libros no AT e NT.
4. Explicar os diferentes autores e momentos nos que se fixo a Biblia.
4.1 Ubicar cronoloxicamente os principales libros bíblic.
CAA CCL CEC CD
Decembro
4.1 Ubicar cronoloxicamente algúns dos principales libros bíblic.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O encuentro con Xesús desvela á persoa a súa verdadeira identidade.
1. Recoñecer en relatos evanxélicos o cambio que xenera o encontro con Xesús
1.1 Interpreta e aprecia o cambio que orixina o encontro con Xesús nalguns persoaxes
CCL CSC CSC CAA SIEEP
Xaneiro
1.1 Aprecia o cambio que orixina o encontro con Xesús nalguns persoaxes
Os nomes de Xesús
2. Identificar o senso dos nomes otorgados a Xesús
2.1. Identificar os nomes dados a Xesús e o seu significado
CCL CEC
Xaneiro
2.1. Identificar algúns dos nomes dados a Xesús e o seu significado
Os signos do reino: as milagres.
3. Coñecer e interpretar o significado das milagres de Xesús como acción de Deus.
3.1 Selecciona, xustifica a elección e explica por escrito o significado de algunhas milagres
CCL CAA CD CEC
Febreiro
3.1 Explica o significado de algunhas milagres
3.2 Dramatiza ou representa graficamemte con respeto varias milagres
CCL CAA CD CEC
Febreiro
3.2 Dramatiza ou representa graficamente con respeto unha milagre
A resurrección: cumplimento do plan salvífico de Deus.
4. Comprender que Deus rescata a Xesús da morte.
4.1Sinala as afirmacións das testemuñas en Feits onde a resurrección é acción de Deus.
CCL CSC CAA SIEEP CD
Marzo
4.1 Recoñece as afirmacións das testemuñas en Feits onde a resurrección é acción de Deus.
4.2 Reconstrúe os encontros co Resucitado.
CCL CSC CAA SIEEP CD
Marzo
4.2 Identifica os encontros co Resucitado.
4.3 Busca, explica signos e xestos da comunidade xtna onde se ve a presencia Xesús hoxe.
CCL CSC SIEEP
Marzo
4.3 Explica signos e xestos da comunidade xtna onde se ve a presencia Xesús hoxe.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Eucaristía, renovación do sacrifico de Xesús na cruz.
1. Identificar o vínculo Última Cena/paixón, morte e resurrección.
1.1 Explica e valora o significado das verbas de Xesús na Última Cea.
CCL CAA CEC
Abril
1.1 Explica o significado das verbas de Xesús na Última Cea.
1.2 Asocia a celebración da Eucaristía coas verbas e xestos de Xesús na Última Cea.
CAA CCL CEC
Abril
1.2 Asocia a celebración da Eucaristía coas verbas de Xesús na Última Cea.
A Igrexa: ministerios
2. Coñecer e respetar a composición da Igrexa.
2.1 Identifica e describe rasgos e funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial.
CCL CSC CAA CEC
Maio
2.1 Describe rasgos ou funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial.
San Pedro, primeiro Papa
3. Descubrir a figura de Pedro
3.1. Ordena os acontecementos da vida de S. Pedro
CCL CSC CAA
Maio
3.1. Ordena os acontecementos da vida de S. Pedro
O Vaticano
4. Interpretar o escudo do Vaticano
4.1. Identifica cada elemento do escudo
CCL CSC
Xuño 4.1. Identifica algún elemento do escudo do
do Vaticano coa súa simboloxía.
CEC
Vaticano coa súa simboloxía.
A Igrexa: servizos
5. Coñecer e respectar os servizos da Igrexa
5.1. Identifica e describe os servizos dos diferentes membros da Igrexa.
CCL CSC CAA
Xuño
5.1. Identifica os servizos dos diferentes membros da Igrexa.
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 6º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEXTO
TEMPORALIZACIÓN
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A incapacidade do ser humán para ser feliz reclama a salvación. Creados para ser felices
1. Avaliar as circunstancias que manifiestan a imposibilidade da naturaleza humana para alcanzar a plenitude.
1.1 Identifica e xulga situacións nas que recoñece a imposibilidade de ser feliz.
CCL CSC CAA
Setembro
1.1 Xulga situacións nas que recoñece a imposibilidade de ser feliz.
2. Recoñecer e aceptar a necesidade dun Salvador para ser feliz.
2.1 Busca, compara e comenta expresións do desexo humán de salvación na literatura e música actuais.
CCL CAA CSC
Setembro
2.1 Comenta expresións do desexo humán de salvación na literatura e música actuais.
CCL
Outubro
A plenitud do ser humán está na relación con Deus. O ser humano e a súa relación con Deus.
3. Interpretar signos, en distintas culturas, que evidencian ca plenitude humana se alcanza na relación con Deus.
3.1 Descubre e explica por que enterramentos, pinturas, costumes, ritos son signos da relación do home coa Divindade.
CD CEC CAA SIEEP
3.1 Explica de modo sinxelo por que enterramentos, pinturas, costumes, ritos son signos da relación do home coa Divindade
4. Recoñecer ca relación con Deus fai a persona máis humana.
4.1 Investiga e recolle acontecimentos da historia onde se aprecia que o feito relixioso é o motor de cambios para potenciar os dereitos humáns, a convivencia, o progreso e a paz.
CCL CD CEC CAA SIEEP
Novembro
4.1 Identifica acontecimentos da historia onde se aprecia que o feito relixioso é o motor de cambios para potenciar os dereitos humáns, a convivencia, o progreso e a paz.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
O pobo de Israel como depositario da sabedoría de Deus. Os libros Sapienciais enriquecen á humanidade
1. Descubrir e apreciar a riqueza dos textos sapienciais na historia.
1.1 Identifica e valora expresións recollidas nos libros sapienciais que enriquecen e melloran a persoa.
CCL CSC CAA CEC
Decembro
1.1 Valora expresións recollidas nos libros sapienciais que enriquecen e melloran a persoa.
1.2 Investiga e contrasta a sabiduría
CCL CAA
Decembro
1.2 Contrasta a sabiduría popular con
popular con expresións da sabiduría de Israel emitindo un xuizo personal
CEC
expresións da sabiduría de Israel emitindo un xuizo personal
1.3 Propón situacións e comportamentos onde se expresa a riqueza humana que aparece nos textos sapienciais.
CCL CSC CEC CAA
Decembro
1.3 Identifica situacións e comportamentos onde se expresa a riqueza humana que aparece nos textos sapienciais.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Xesucristo, desvela ao Pai.
1. Distinguir que a través Xesús encontramos a Deus.
1.1 Busca en Xn frases que expresan a relación co Pai e esforzase por comprender o seu significado.
CCL CAA CEC CD
Xaneiro
1.1 Busca no Evanxeo de Xn frases que expresan a relación de Xesús co Pai e esforzase por comprender o seu significado.
1.2 Identifica e sintetiza os rasgos que Xesús desvela do Pai en Xn.
CCL CAA
Xaneiro
1.2 Identifica rasgos que Xesús desvela do Pai en Xn.
As tentacións de Xesús: obstáculo ao cumplimiento do plan de Deus.
2. Esforzarse por comprender que Xesús ten que vencer obstáculos externos para realizar a vontade de Deus.
2.1 Compara as dificultades que tivo Xesús na súa vida para obedecer ao Pai con situacións que viven os seres humáns.
CSC CAA
Febreiro
2.1 Compara algunhas das dificultades que tivo Xesús na súa vida para obedecer ao Pai con situacións que viven os seres humáns.
Xesús envía aos discípulos para continuar coa súa misión salvífica.
3. Comprender que a misión de Xesús continúa na Igrexa.
3.1 Localiza e explica a misión apostólica nas expresións de Xesús recollidas nos sinópticos.
CCL CAA CMCT CD SIEEP
Marzo
3.1 Explica a misión apostólica nas expresións de Xesús recollidas nos sinópticos.
3.2 Compara as accións de Xesús e as da Igrexa.
CCL CAA CMCT CD SIEEP
Marzo
3.2 Compara sinxelamente accións de Xesús e da Igrexa.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Pascua, tempo de resurrección. Os frutos da resurrección de Xesús: a alegría e a paz.
1. Identificar os rasgos do tempo litúrxico da Pascua
1.1 Sinala e explica os principales signos pascuais.
CCL CAA CEC CD SIEEP
Abril
1.1 Sinala os principales signos pascuais.
CCL
Abril
1.2 Crea unha composición onde se exprese a alegría e a paz que experimentaron os discípulos ao encontrarse co Resucitado.
CAA CEC SIEEP CD
1.2 Crea unha sinxela composición onde se exprese a alegría e a paz que experimentaron os discípulos ao encontrarse co Resucitado.
Os cristiáns, testemuñas da resurrección
2. Recoñecer e valorar o cambio de vida xerado polo encontro co Resucitado.
2.1 Selecciona testemuñas de cristiáns e xustifica o cambio xerado polo encontro co Resucitado.
CD CSC CEC
Abril
2.1 Xustifica o cambio xerado polo encontro co Resucitado.
Os sacramentos ao servicio da misión da Igrexa: Confirmación, Orden y Matrimonio.
3. Diferenciar a aportación dos sacramentos de servizo á misión da Igrexa.
3.1 Coñece e explica con exemplos por que Confirmación, Orden e Matrimonio están ao servizo da Igrexa.
CCL CSC CAA CEC CD
Maio
3.1 Coñece a razón pola que Confirmación, Orden, e Matrimonio están ao servizo da Igrexa.
3.2 Aprende e diferencia os signos e momentos celebrativos da Confirmación, Orden e Matrimonio.
CCL CSC CAA CEC CD
Maio
3.2 Aprende os signos e momentos celebrativos da Confirmación, Orden e Matrimonio.
▪ ▪ Comportamentos das
testemuñas
▪ ▪ 4. Diferenciar
comportamentos de resposta
4.1 Coñece e explica con exemplos os comportamentos das testemuñas de Cristo
CCL CAA CEC
Xuño
4.1 Explica con exemplos os comportamentos das testemuñas de Cristo
Pentecoste
5. Descubre a ensinanza
5.1 Describe os efectos que produce o Espíritu Santo
CCL CAA CEC CSC
Xuño
5.1 Describe algún efecto que produce o Espíritu Santo.
5.2. Relaciona Pentecoste côa testemuña da Igrexa
CCL CAA CEC
Xuño
5.2. Relaciona Pentecoste côa testemuña da Igrexa
A continuación expoñemos as concrecións (contidos, criterios de avaliación, estándares de aprendizaje, competencias clave, temporalización, grao mínimo de consecución, procedementos e instrumentos avaliación) para o escenario de ensinanza non presencial. Basicamente diferencianse das concrecións para a ensinanza presencial nos estándares de aprendizaxe (moitos como “dramatizar”, “escenificar” non cumpren o obxectivo previsto sen presencia física ou resultan pouco viables) e nos procedementos e instrumentos de avaliación (como exemplo, non resulta operativo aínda que sexa posible, as probas orais). Non se especifica a “competencia dixital” por ser repetitiva. TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 1º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A Creación como regalo de Deus. Amo a Natureza
1.Identificar e valorar a Creación como acto de amor de Deus ao home.
1.1. Coñece a obra creada.
CSC CAA CCL CMCT
Setembro
1.1. Coñece a obra creada.
O home, obra maestra da Creación
2.Recoñecer a relación intrínseca que existe entre Deus e o home
2.1. Identifica e enumera os cuidados que recibe na súa vida como don de Deus.
CSC CAA CCL CMCT
Outubro
2.1. Identifica os cuidados que recibe na súa vida como don de Deus.
O valor de admirar a Natureza
3.Estimar o valor de admirar a Natureza
3.1. Recoñece actitudes nas que se coida a Creación.
CSC CAA CCL CMCT
Outubro
3.1. Recoñece actitudes nas que se coida a Creación.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Descubro o teu amor na Biblia: Deus fálanos como amigos.
1. Recoñecer a relación paterno-filial entre Deus e o home.
1.1. Coñece que Deus fala a Moisés para ser o seu amigo.
CCL CSC CAA CD
Outubro
1.1. Coñece que Deus fala a Moisés para ser o seu amigo.
Deus e Moisés.
2.1 Comprender o relato do Exodo
2.1Coñece a misión de Moisés.
CCL CSC CAA
Novembro
2.1 Coñece sencillamente a misión de Moisés.
O valor da escoita
3.1 Recoñece a valía de escoitar.
2.1 Debuxa unha breve acción de grazas.
CCL CSC CAA
Novembro
2.1 Debuxa unha breve acción de grazas
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Xesús, o Fillo de Deus que se fai home, vive e crece nunha familia
1. Recoñecer que Xesús faise home no seno dunha familia
1.1. Valora e respeta a familia de Xesús a semellanza da súa.
CCL CAA CSC
Decembro
1.1. Respeta a familia de Xesús a semellanza da súa.
2. Relacionar lugares e acontecimientos do Nadal
2.1. Asocia lugares e acontecementos do nacemento de Xesús
CCL CSC CAA
Decembro
2.1. Asocia os lugares e acontecementos máis importantes do nacemento de Xesús
3. Coñecer e enumerar os personaxes que interveñen no relato.
3.1. Debuxa o nacemento de Xesús
CSC CCL CAA
Decembro
3.1. Debuxa o máis importante do nacemento de Xesús
3.2. Sinala nunha lámina ou debuxo á Sagrada familia
CSC CCL CAA
Decembro
3.2. Sinala nun debuxo á sagrada familia
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus acompaña a persoa. Practico as túas ensinanzas
1. Recoñecer e apreciar a relación paterno filial entre Deus e a persoa.
1.1. Sinala e representa as características da amizade de Deus coa persoa: coidado, acompañamento.
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.1. Sinala as características da amizade de Deus coa persoa: coidado, acompañamento...
A ovella perdida
2. Expresar o ensino da parábola
2.1. Expresar o ensino da parábola
CCL CAA CSC
Xaneiro
2.1. Expresar sinxelamente o ensino da parábola
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A comunicación con Deus: alegrame falar contigo.
1. Coñecer que a persoa é capaz de falar con Deus
1.1. Coñece a través de modelos bíblicos, que a persoa é capaz de falar con Deus
CCL CAA CSC CEC
Xaneiro
1.1. Coñece que a persoa é capaz de falar con Deus
O rei David
2. Comprender a historia de David
2.1. Expresa as calidades de David que agradan a Deus
CCL CAA CSC
Febreiro
2.1. Expresa algunhas calidades de David que agradan a Deus
O valor do diálogo
3. Estima a valía do diálogo
3.1 Enumera diversas formas de
CCL CSC
Febreiro
3.1 Enumera diversas formas de diálogo
diálogo segundo o destinatario
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Unha semana para recordar: acontecementos e lugares na vida de Xesús.
1. Relacionar lugares e acontecementos
1.1 Asocia lugares e acontecementos importantes na vida de Xesús.
CCL CAA CSC
Marzo
1.1 Asocia os lugares e acontecementos máis importantes na vida de Xesús.
Xesús morreu para a nosa salvación
2. Coñecer e ordenar os momentos da paixón, morte e resurrección
2.1 Secuencia representacións dos momentos da paixón morte e resurrección .
CCL CAA CSC
Marzo
2.1 Secuencia representacións dos momentos máis importantes da paixón morte e resurrección
O valor do sacrificio
3. Recoñece e interioriza o valor do sacrificio.
3.1 Pon exemplos, do valor do sacrificio.
CCL CAA CSC
Marzo
3.1 Pon exemplos do valor do sacrificio.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
PRIMEIRO
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Igrexa, familia de Xesús
1. Recoñecer que os cristiáns formamos unha familia.
1.1. Asocia as características da familia da Igrexa coas da súa familia
CCL CAA CSC
Abril
1.1. Asocia algunhas características da familia da Igrexa coas da súa familia
As primeiras familias cristiás
2. Comprender o relato bíblico
2.1. Anota comportamentos das primeiras comunidades
CCL CAA CSC
Abril
2.1. Cita algúns comportamentos das primeiras comunidades
O valor da colaboración na familia
3. Interiorizar o valor da colaboración na familia
3.1 Identifica situacións nas que colabora coa súa familia
CCL CAA CSC
Abril
3.1 Identifica algunha situación nas que colabora coa súa familia
Gozo das festas: o domingo, día dedicado ao Señor
1. Subliñar os elementos distintivos do domingo como día especial.
1.1. Coñece o senso do domingo.
CCL CAA CSC CEC SIEP
Maio
1.1. Coñece de xeito sinxelo senso do domingo.
Relato Xesús e as festas
2. Descubre o contido do relato
2.1. Escribe o lugar e día en que Xesús celebra as festas
CCL CAA CSC CEC
Maio
2.1. Escribe día en que Xesús celebra as festas
O valor de participar nas festas
3. Describe em que consiste o valor de participar nas festas
3.1 Describe em que consiste o valor de participar nas festas I
CCL CAA CSC CEC
Maio
3.1 Entende en que consiste o valor de participar nas festas
Espazo e tempo sagrado na Igrexa
4. Distinguir os espacios e tempos sagrados de outros lugares.
4.1. Respeta ao templo como lugar sagrado.
CCL CAA CSC CEC
Xuño
4.1. Respeta ao templo como lugar sagrado.
A presentación no Templo
5. Expresa o contido do relato
5. Expresa o contido do relato
CCL CAA CSC
Xuño
5. Expresa de xeito moi sinxelo o contido do relato
O valor da Arte
6. Aprecia os obxectos relixiosos
6.1 Identifica obxectos relixiosos
CCL CAA
Xuño
CSC CEC
6.1 Identifica os máis importantes obxectos relixiosos
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 2º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEGUNDO
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
Deus, pai da humanidade, quere a nosa felicidade
1. Identificar na propia vida o desexo de ser feliz.
1.1. Toma conciencia de momentos e cousas que o fan feliz a él e as personas.
CCL, CSC CAA
Setembro
1.1. Toma conciencia de momentos e cousas que o fan feliz a él e as personas.
CCL,
2. Recoñecer a incapacidade da persoa para alcanzar por si mesma a felicidade. 3. Apreciar a bondade de Deus Pai que creou a persoa co desexo de felicidade.
2.1. Descubre situacións nas que precisa das persoas, e sobre todo de Deus, para vivir
CSC CAA
Setembro 2.1. Descubre situacións nas que precisa das persoas, e sobre todo de Deus, para vivir
3.1. Valora e agradece que Deus o crease para ser feliz.
CSC CAA
Setembro
3.1. Valora que Deus o crease para ser feliz.
Deus crea ao home para ser o seu amigo. O Paraíso como signo de amizade
4. Entender o Paraíso como expresión da amizade de Deus coa humanidade.
4.1. Comprende o relato do Paraíso.
CCL CEC
Outubro
4.1. Comprende o relato do Paraíso.
4.2. Identifica e representa gráficamente os dons que Deus fai ao home na Creación.
SIEEP
Outubro
4.2. Identifica os dons que Deus fai ao home na Creación.
4.3. Expresa graficamente a gratitude a Deus pola súa amizade.
CCL CEC
Outubro
4.3. Expresa de forma sinxela e gráfica, a gratitude a Deus pola súa amizade.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus actúa na Historia. A amizade de Deus cos patriarcas
1. Coñecer e valorar na vida dos patriarcas os rasgos de Deus Pai: protección, coidado e acompañamento.
1. 1. Asocia expresións e comportamentos dos patriarcas nos relatos bíblicos.
CCL CSC CAA CD
Novembro
1. 1. Asocia comportamentos dos patriarcas nos relatos bíblicos
1.2. Dibuxa momentos da vida dos patriarcas onde se exprese a protección, o coidado e o acompañamento de Deus.
CCL CSC CAA CD
Novembro
1.2. Dibuxa momentos da vida dos patriarcas .
Abraham
3. Ler e comprender a historia de Abraham
3.1 Subliña a promesa feita por Deus a Abraham
CCL CSC CAA
Novembro
3.1 Subliña a promesa feita por Deus a Abraham
3.2. Ordena a historia de Abraham
CCL CSC CAA
Novembro
3.2. Ordena mínimamente a historia de Abraham
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O Advento, espera do cumprimento da promesa de salvación
1. Aprender o significado do tempo de Advento.
1.1. Identifica os signos do Advento como tempo de espera
CCL CSC CAA
Decembro
1.1. Identifica o Advento como tempo de espera
1.2. Recoñece e valora a necesidade da espera como actitude de vida
CSC CAA CCL
Decembro
1.2. Recoñece a necesidade da espera como actitude.
O Nadal: nacemento do Salvador
2. Identificar o significado profundo do Nadal.
2.1. Coñece o relato do nacemento de Xesús e descubre na actitude e verbas dos personaxes o valor profundo do Nadal. .
CAA CCL CSC
Decembro
2.1. Coñece o relato do nacemento de Xesús e o valor profundo do Nadal
O valor da espera
3. Recoñecer o valor de saber esperar
3.1. Detalla momentos nos que hai que saber esperar
Decembro
3.1. Cita algún momento nos que hai que saber esperar
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 2 A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
A Biblia narra o que Deus fixo na historia
1. Identificar a acción de Deus na historia en relatos bíblicos
1.1. Coñece e reconstrúe relatos da acción de Deus na historia
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.1. Coñece relatos da acción de Deus na historia
1.2. Selecciona e representa escenas da acción de Deus na historia.
CCL CAA CSC
Xaneiro
1.2. Selecciona escenas da acción de Deus na historia.
A tenda do Encontro
2. Expresa a finalidade da tenda do Encontro
2.1. Establece relación entre frases e viñetas
CCL CAA CSC CD
Xaneiro
2.1. Establece relación entre frases e viñetas.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
O Bautismo: incorporación á familia da Igrexa
1. Recoñecer o Bautismo como medio para formar parte da Igrexa
1.1 Coñece o senso do Bautismo
CCL CAA CSC
Febreiro
1.1 Coñece o senso do Bautismo
1.2. Identifica pais, sacerdote, padriños, bautizados como pobo xerado por Xesús
CCL CAA CSC
Febreiro
1.2. Identifica pais, sacerdote, padriños.
2. Observa e comprende os siginos do Bautismo
2.1. Asocia auga, luz e óleo co seu significado sacramental
CCL CAA CSC
Febreiro
2.1.. Asocia auga, luz e óleo co seu significado sacramental
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Um gran xesto de amor
1. Comprender a misión de Xesús
1.1 Expresa a misión que Deus lle encomendou a Xesús.
CCL CAA CSC
Marzo
1.1. Expresa a misión que Deus lle encomendou a Xesús.
O valor da alegría
3. Recoñece e interioriza o valor da alegría.
3.2. Enumera accións que sesenvolven alegría
CCL CAA CSC
Marzo
3.2. Enumera accións que sesenvolven alegría
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEGUNDO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Unha gran familia. A unidade eclesial
1. Tomar conciencia d eque o Pai xera aunidade da Igrexa
1.1. Expresa a relación entre Deus e os cristiáns
CCL CAA CSC
Abril
1.1. Expresa a relación entre Deus e os cristiáns
1.2. Enumera maneiras en que expresamos o noso amor a Deus
CCL CAA CSC
Abril
1.2. Enumera algunha maneira en que expresamos o noso amor a Deus
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Deus elixe a María para que o seu fillo se faga home
1. Coñecer e valorar a resposta de María.
1.1. Expresa gráficamente, a Anunciación.
CEC CAA CSC
Maio
1.1. Expresa a Anunciación
O valor de regalar
2. Describir em que consiste o valor de regalar
2.2. Completa un poema a María .
CCL CAA CSC
Maio
2.2. Completa un poema a María .
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Xesucristo santifica o tempo: o ano litúrxico
1. Coñecer o ano litúrxico e os seus tempos.
1.1. Constrúe un calendario onde ubica os diferentes tempos litúrxicos.
CCL CAA CSC CEC
Xuño
1. Identifica nun calendario os diferentes tempos litúrxicos.
O valor de conmemorar
2. Descubrir que cada festa cristiá conmemora um acontecemento
2.2. Completa frases sobre a conmemoración dunha festa
CCL CSC CEC
Xuño
2.2. Completa frases sobre a conmemoración dunha festa
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 3º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
TERCEIRO
TEMPORALIZACIÓN (1º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A realidade que nos rodea como don para a felicidade:
1. Recoñecer e valorar que pais,
1.1 Lembra e narra experiencias
CCL CAA
Setembro
1.1 Lembra e narra experiencias nas que a
os regalos de Deus na contorna.
amigos e contorna son un don de Deus para a felicidade.
recientes nas que descubríu que a familia, os amigos e a contorna son un regalo.
CMCT familia, os amigos e a contorna son un regalo.
1.2 Enumera, describe persoas ou cousas polas que está agradecido.
CCL CSC
Setembro
1.2 Enumera situacións, persoas ou cousas polas que está agradecido.
Respostas do home aos regalos de Deus.
2. Tomar conciencia de que as accións acercan ou separan de Deus.
2.1 Distingue e enumera accións personais que o fan feliz o infeliz.
CCL CSC
Outubro
2.1 Enumera accións personais que o fan feliz o infeliz.
A Xénese: Adán e Eva.
3. Comprender a mensaxe de colaboración e responsablidade de Adán e Eva.
3.1 Explica a mensaxe de colaboración e responsabilidade de Adán e Eva.
CCL CAA CMCT CSC
Outubro
3.1 Explica sinxelamente a mensaxe de colaboración e responsabilidade de Adán e Eva.
O relato da Xénese
4. Ler e comprender o relato
4.1 Identifica os elementos do relato co seu significado simbólico
CCL CAA CMCT
Outubro
4.1 Identifica algúns dos elementos do relato co seu significado simbólico
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
A vocación de Moisés para liberar ao seu pueblo.
1. Descubrir a valía de Moisés para a liberación de Israel.
1.1 Aprende e ordena cronolóxicamente os principais feitos da historia de Moisés.
CMCT CAA CCL SIEP
Outubro
1.1 Aprende os principais feitos da historia de Moisés.
1.2 Coñece e describe a misión de Moisés.
CMCT CAA CCL SIEP
Novembro
1.2 Coñece a misión de Moisés
A Alianza de Deus co pobo de Israel no Sinaí.
2. Recoñecer as consecuencias da Alianza con Israel.
2.1 Expresa gráficamente momentos da tarefa de Moisés.
CD CAA CCL
Novembro
2.1 Expresa gráficamente momentos significativos da tarefa de Moisés .
2.2 Coñece o contido da Alianza (o Decálogo), identifica implicacións e toma conciencia do senso que ten na vida.
CAA CEC SIEEP
Novembro
2.2 Coñece o contido da Alianza (o Decálogo) e toma conciencia do senso que poden ter na vida
3. Recoñecer e valorar os signos de
3.1 Diseña de xeito ordenado viñetas que
CMCT CD
Novembro
3.1 Diseña viñetas que recollan os signos da
Os regalos de Deus no deserto: signos de amizade (a nube, o maná, a agua…).
amizade de Deus co seu pobo.
recollan os signos da amizade de Deus durante o deserto.
amizade de Deus durante a travesía polo deserto.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O diálogo e a amizade con Deus no Nadal.
1. Sinalar o diálogo con Deus no Nadal como mostra de expresión de amizade
1.1. Identifica diferentes formas de diálogo con Deus no tempo litúrxico do Nadal
CCL CSC CEC
Decembro
1.1. Identifica algunhas formas de diálogo con Deus no tempo litúrxico do Nadal
A mensaxe cristiá do Nadal
1. Expresar o verdadeiro mensaxe do Nadal cristiá
1.1 Explica en que consiste o Nadal para o cristiá
CCL CSC CEC
Decembro
1.1 Resume en que consiste o Nadal para o cristiá
1.2. Identifica comportamentos que fan os cristiáns para celebrar o Nadal.
CCL CSC CEC
Decembro
1.2. Identifica algúns comportamentos que fan os cristiáns para celebrar o Nadal.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO TERCEIRO TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
A vida de Xesús: home e Desus
1.Diferencia en Xesús home/Deus
1.1 Narra as características do misterio de Xesús: verdadeiro home e verdadeiro Deus.
CCL
Xaneiro
1.1 Narra algunhas características do misterio de Xesús: verdadeiro home e verdadeiro Deus.
O Bautismo de Xesús: comenzo da misión
2. Asociar o Bautismo de Xesús co momento no que inicia a súa vida pública.
2.1 Narra os cambios que o Bautismo introduce na vida de Xesús.
CAA CCL CD
Xaneiro
2.1 Narra algún cambio que o Bautismo introduce na vida de Xesús.
A misión de Xesús é ensinar a mensaxe do Pai para facer felices as persoas.
3. Distinguir cómo Xesús fai felices as persoas cos seus xestos e accións.
3.1 Descubre e subliña, as milagres, xestos e acciós de Xesús que traen felicidade.
CAA CAA CSC
Febreiro
3.1 Descubre as milagres os xestos e acciós de Xesús que fan felices as persoas
3.2 Coñece e valora o Mandamento do Amor.
CAA CAA CSC
Febreiro
3.2 Coñece o Mandamento do Amor.
Xesús propón seguir o seu modelo de vida
4. Identificar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
4.1. Enumerar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
CAA CCL CSC
Marzo
4. Citar comportamentos da vida cotiá nos que se sigue a Xesús
Seguimiento de Xesús despois da Pascua. Diferentes respostas á chamada de Xesús.
5. Comparar as diferentes respostas dos amigos de Xesús a súa chamada.
5.1. Identifica e comenta características diferenciales nas respostas das persoas que chama Xesús nos relatos evanxélicos.
CCL CSC CAA CD
Marzo
5.1 Comenta algunhas características diferenciales nas respostas das persoas que chama Xesús nos relatos evanxélicos.
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
TERCEIRO
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
Como continúa a Igrexa a misión de Xesús.
1. Identificar e valorar accións da Igrexa que continúan a misión de Xesús.
1.1. Busca testemuñas da acción misionera e caritativa da Igrexa como continuidade da misión de Xesús.
CSC CD CCL CCA
Abril
1.1. Busca algunha testemuña da acción misionera e caritativa da Igrexa como continuidade da misión de Xesús.
1.2. Crea relatos para expresar como a acción misioneira, a caridade e os sacramentos axudan a lograr a felicidade.
CSC CCL CCA
Abril
1.2. Crea relatos breves para expresar como a acción misioneira, caridade e os sacramentos axudan a lograr a felicidade.
Os cristiáns expresan a amizade con Deus no diálogo con Él e a través da súa vida.
2. Sinalar a oración como unha forma de expresión da amizade con Deus.
2.1. Compón textos que expresen o diálogo con Deus.
CSC CAA CCL
Maio
2.1. Compón textos sinxelos que expresen o diálogo con Deus.
3. Descubrir rasgos do diálogo e amizade
3.1. Observa e descubre na vida
CCL CSC CEC
Xuño
3.1. Observa na vida manifestacións do
con Deus na vida cotidiana
manifestacións do diálogo e amizade con Deus.
diálogo e amizade con Deus.
O Noso Pai
4. Comprender a oración do Noso Pai.
4.1. Explica significativamente o Noso Pai.
CCL CAA
Xuño
4.1. Explica o Noso Pai.
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 4º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
TEMPORALIZACIÓN (1ºTRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A experiencia de pecado nos relatos das antigas relixións.
1. Descubrir nos relatos das relixións antigas a experiencia do pecado.
1.1 Localiza e describe situacións de pecado descubertas nos
CCL CEC CAA CSC
Setembro
1.1 Localiza situacións de pecado descubertas nos relatos das relixións antigas.
relatos das relixións antigas.
1.2 Cualifica o tipo de pecado en situacións da súa contorna e as compara coas encontradas nos relatos das relixións antigas.
CCL CEC CAA CSC CD
Setembro
1.2 Identifica o tipo de pecado en situacións da súa contorna e as compara coas encontradas nos relatos das relixións antigas.
O perdón como necesidade do ser humán.
2. Identificar a necesidadee do perdón para ser feliz.
2.1 Lembra e acepta situacións personais ou sociais que necesitan do perdón.
CCL CEC CAA CSC
Setembro
2.1 Acepta situacións personais ou sociais que necesitan do perdón.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
O relato do pecado orixinal: o home quere suplantar a Deus.
1. Identificar a orixe do pecado nalgúns relatos bíblicos.
1.1 Ubica no relato as frases que expresan a falta de colaboración na tarea de Deus e o rechazo da súa amizade e as aplica a situacións.
CCL CSC CAA CD
Outubro
1.1 Ubica no relato as frases que expresan a falta de colaboración na tarea de Deus e o rechazo da amizade con Él.
CCL
Outubro
1.2 Narra acontecementos actuais nos que é rechazada a amizade con Deus
CSC CAA
1.2 Narra acontecementos nos que é rechazada a amizade con Deus
Deus está sempre disposto ao perdón.
2. Coñecer as características do perdón de Deus.
2.1 Descubre e enumera as características do perdón de Deus.
CCL CSC CAA
Outubro
2.1 Descubre as características do perdón de Deus.
Infidelidad a misión encomendada por Deus na historia de David.
3. Coñecer momentos da historia de David nos que abusa da misión encomendada por Deus.
3.1 Identifica e describe comportamentos da vida do rei David que se opoñen á vontade de Deus.
CCL CSC CAA CD
Novembro
3.1Identifica comportamentos da vida do rei David que se opoñen á vontade de Deus.
. David sinte na súa vida a necesidade de redención.
4. Descubrir e valorar a razón pola que David sinte a necesidadee de redención.
4.1 Compara a actitud de David con situacións personais nas que sentíu a necesidade de ser perdonado.
CCL CAA CSC
Novembro
4.1 Compara sinxelamente a actitud de David con situacións personais nas que sentíu a necesidade de ser perdonado.
4.2 Recoñece e expresa artisticamente esceas da historia de David
CCL CAA CSC
Novembro
4.2 Recoñece esceas da historia de David nas que Deus lle perdoa.
nas que Deus lle perdoa.
Deus fiel promete un Mesías.
5. Aprender e lembrar esceas bíblicas nas que Deus promete o Mesías
5.1 Reconstrúe e memoriza esceas onde Deus promete o Mesías.
CCL CSC CAA
Decembro
5.1 Reconstrúe esceas bíblicas onde Deus fai a promesa do Mesías.
O relato bíblico dos Magos
6. Comprende o relato bíblico
6.1. Ordena frases sobre o relato
CCL
Decembro
6.1. Ordena algunhas frases sobre o relato
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
TEMPORALIZACIÓN (2º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
.
O perdón de Deus: accións e parábolas de Xesús.
1. Comprender o significado dalgunhas parábolas do perdón. ▪
1.1 Analiza, comenta e crea relatos onde actualiza as parábolas do fillo pródigo e do fariseo e o publicano.
CCL CSC CEC
Xaneiro
1.1 Comenta relatos onde actualiza as parábolas do fillo pródigo e do fariseo e o publicano.
A parábola “O fillo estragador”
2. Expresa o significado
2.1 Relaciona cada personaxe co seu significado
CCL CSC CD
Xaneiro
2.1 Relaciona os personaxes máis importantes co seu significado
2.2. Expresa como a Deus lle agrada o arrepentimento e o perdón
CCL CSC CEC
Xaneiro
2.2. Amosa que a Deus lle agrada o arrepentimento e o perdón
Amizade e preferencia de Xesús polos máis débiles e necesitados
3. Recoñecer a iniciativa de Xesús polos máis necesitados e os enfermos.
3.1 Busca, subliña e comenta rasgos da preferencia de Xesús polos necesitados e enfermos, nos textos evanxélicos
CCL CD CSC
Febreiro
3.1 Subliña rasgos da preferencia de Xesús polos máis necesitados e enfermos, nos textos evanxélicos.
Xesús cura a un paralítico
4. Lee e comprende
4.1 Resume a ensinanza do relato
CAA CCL CSC CD
Febreiro
4.1 Resume o relato
Xesús cumple a vontade do Pai: paixón e morte de Xesús.
5. Comprender e apreciar que, na súa paixón y morte, Xesús está cumplindo a vontade do Pai.
5.1 Secuencia ordenadamente esceas da Historia da Paixón e identifica as verbas de Xesús que expresan a súa relación co Pai.
CCL CD CAA CEC CD
Marzo
4.1 Secuencia ordenadamente algunhas esceas da Paixón e identifica algunhas verbas de Xesús que expresan a súa relación co Pai.
5.2 Distingue e explica frases do relato da oración do Horto dos Olivos que expresan a obediencia de Xesús ao Pai.
CCL CD CAA CEC CD
Marzo
4.2 Distingue frases do relato da oración do Horto dos Olivos que expresan a obediencia de Xesús ao Pai.
A Semana Santa
6. Coñece o significado da Semana Santa
6.1. Completa um mapa conceptual
CCL CD CAA CEC
Marzo
6.1. Cubre mínimamente un mapa conceptual
▪ ▪ 6.2 Describe o significado dos días da Semana Santa
CCL CD CAA CEC
Marzo
6.2 Describe o significado dos días principais (do Triduo) da Semana Santa
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
CUARTO
TEMPORALIZACIÓN (3º TRIMESTRE)
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
O sacramento da Reconciliación.
1. Explicar que a través do sacramento da Reconciliación Deus concede o perdón.
1.1 Coñece e explica as condicións para acoller o perdón de Deus.
CCL CAA CSC
Abril
1.1 Coñece as condicións para acoller o perdón de Deus.
1.2 Describe os pasos da celebración do sacramento do Perdón.
CCL CAA CSC
Abril
1.2 Describe sinxelamente os pasos da celebración do sacramento do Perdón.
A celebración da Eucaristía.
2. Diferenciar signos e momentos da celebración eucarística.
2.1 Vincula símbolos, significados e momentos na celebración eucarística
CCL CAA CD CEC
Maio
. 2.1 Vincula algúns símbolos e momentos na celebración eucarística
Relato Ultima Cea
3. Repasar o contido e ensino do relato
3.1 Redacta os contados esenciais e o ensino do relato
CCL CAA CEC
Maio
3.1 Resume o contido esencial e o ensino do relato
Tempos litúrxicos A Coresma: tempo penitencial.
4. Repasar rasgos da Coresma como tempo penitencial.
4. 1 Investiga e presenta con diversos recursos o significado dos tempos litúrxicos
CCL CSC CEC
Xuño
4. 1 Presenta con debuxos o significado dos tempos litúrxicos
4. 2 Investiga e presenta con diversos recursos obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial.
CCL CSC CEC
Xuño
4.2.Presenta con debuxos ou de xeito escrito obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial.
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 5º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
QUINTO
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
TEMPORALIZACIÓN
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A persoa foi creada co desexo de Ben. O amor em acción
1. Recoñecer e estimar que Deus creou a persoa con desexo de Ben
1.1 Localiza, en diversas fontes, biografías que mostran o desexo do ben. Comparte na aula os rasgos significativos.
CD CAA CSC CCL
Setembro
1.1 Localiza en biografías o desexo do ben.
O ser humán sinte alegría cando realiza ou recibe o ben. Creados para o Ben
2. Identificar que a adhesión ao ben xenera felicidade.
2.1 Xustifica criticamente as consecuencias que se derivan de facer o ben.
CD CAA CSC CCL
Setembro
2.1 Xustifica sinxelamente as consecuencias que se derivan de facer o ben.
2.2 Propón situacións na historia que manifestan o beneficio de facer ben
CD CAA CSC CCL
Setembro
2.2 Propón situacións que manifestan o beneficio de facer ben
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
Deus fai alianza co seu pobo.
1. Interpretar o significado da Alianza de Deus co pobo.
1.1 Define o termo bíblico de Alianza.
CCL CAA CEC
Outubro
1.1 Define sinxelamente o termo bíblico de Alianza.
1.2 Explica e sintetiza os rasgos da Alianza de Deus co seu pobo.
CCL CAA CEC
Outubro
1.2 Explica os rasgos da Alianza de Deus co seu pobo.
Deus desexa un pobo santo: o Decálogo
2. Comprender e respetar as características do pobo que Deus quere contidas no Decálogo.
2.1 Clasifica e é consciente do contido do decálogo.
CAA CCL CSC
Novembro
2.1 E consciente do contido do decálogo.
2.2 Describe experiencias da súa vida relacionadas cos mandamentos.
CAA CCL CSC
Novembro
2.2 Describe experiencias relacionadas cos mandamentos.
A Biblia: estructura e composición.
3. Distinguir e memorizar os tipos de libros do AT e N T
3.1 Escribe e clasifica os grupos de libros AT e NT.
CAA CCL CEC
Decembro
3.1 Escribe os grupos de libros no AT e NT.
4. Explicar os diferentes autores e momentos nos que se fixo a Biblia.
4.1 Ubicar cronoloxicamente os principales libros bíblic.
CAA CCL CEC CD
Decembro
4.1 Ubicar cronoloxicamente algúns dos principales libros bíblic.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
O encuentro con Xesús desvela á persoa a súa verdadeira identidade.
1. Recoñecer en relatos evanxélicos o cambio que xenera o encontro con Xesús
1.1 Interpreta e aprecia o cambio que orixina o encontro con Xesús nalguns persoaxes
CCL CSC CSC CAA SIEEP
Xaneiro
1.1 Aprecia o cambio que orixina o encontro con Xesús nalguns persoaxes
Os nomes de Xesús
2. Identificar o senso dos nomes otorgados a Xesús
2.1. Identificar os nomes dados a Xesús e o seu significado
CCL CEC
Xaneiro
2.1. Identificar algúns dos nomes dados a Xesús e o seu significado
Os signos do reino: as milagres.
3. Coñecer e interpretar o significado das milagres de Xesús como acción de Deus.
3.1 Selecciona, xustifica a elección e explica por escrito o significado de algunhas milagres
CCL CAA CD CEC
Febreiro
3.1 Explica o significado de algunhas milagres
3.2 Representa graficamemte con respeto varias milagres
CCL CAA CEC
Febreiro
3.2 Representa graficamente con respeto unha milagre
A resurrección: cumplimento do plan salvífico de Deus.
4. Comprender que Deus rescata a Xesús da morte.
4.1Sinala as afirmacións das testemuñas en Feits onde a resurrección é acción de Deus.
CCL CSC CAA SIEEP
Marzo
4.1 Recoñece as afirmacións das testemuñas en Feits onde a resurrección é acción de Deus.
4.2 Reconstrúe os encontros co Resucitado.
CCL CSC CAA SIEEP
Marzo
4.2 Identifica os encontros co Resucitado.
4.3 Busca, explica signos e xestos da comunidade xtna onde se ve a presencia Xesús hoxe.
CCL CSC SIEEP
Marzo
4.3 Explica signos e xestos da comunidade xtna onde se ve a presencia Xesús hoxe.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Eucaristía, renovación do sacrifico de Xesús na cruz.
1. Identificar o vínculo Última Cena/paixón, morte e resurrección.
1.1 Explica e valora o significado das verbas de Xesús na Última Cea.
CCL CAA CEC
Abril
1.1 Explica o significado das verbas de Xesús na Última Cea.
CAA
Abril
1.2 Asocia a celebración da Eucaristía coas verbas e xestos de Xesús na Última Cea.
CCL CEC
1.2 Asocia a celebración da Eucaristía coas verbas de Xesús na Última Cea.
A Igrexa: ministerios
2. Coñecer e respetar a composición da Igrexa.
2.1 Identifica e describe rasgos e funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial.
CCL CSC CAA CEC
Maio
2.1 Describe rasgos ou funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial.
San Pedro, primeiro Papa
3. Descubrir a figura de Pedro
3.1. Ordena os acontecementos da vida de S. Pedro
CCL CSC CAA
Maio
3.1. Ordena os acontecementos da vida de S. Pedro
O Vaticano
4. Interpretar o escudo do Vaticano
4.1. Identifica cada elemento do escudo do Vaticano coa súa simboloxía.
CCL CSC CEC
Xuño 4.1. Identifica algún elemento do escudo do Vaticano coa súa simboloxía.
A Igrexa: servizos
5. Coñecer e respectar os servizos da Igrexa
5.1. Identifica e describe os servizos dos diferentes membros da Igrexa.
CCL CSC CAA
Xuño
5.1. Identifica os servizos dos diferentes membros da Igrexa.
TÁBOA DE RELIXIÓN CATÓLICA 6º
ÁREA RELIXIÓN E MORAL CATÓLICA
CURSO
SEXTO
TEMPORALIZACIÓN
GRAO MÍNIMO DE CONSECUCIÓN (NIVEL DE LOGRO MÍNIMO PARA OBTER UNHA PUNTUACIÓN DE 5 SOBRE 10)
CONTIDOS
CRITERIOS DE AVALIACIÓN
ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE
COMPETENCIAS CLAVE
BLOQUE 1. O SENSO RELIXIOSO DO HOME
A incapacidade do ser humán para ser feliz reclama a salvación. Creados para ser felices
1. Avaliar as circunstancias que manifiestan a imposibilidade da naturaleza humana para alcanzar a plenitude.
1.1 Identifica e xulga situacións nas que recoñece a imposibilidade de ser feliz.
CCL CSC CAA
Setembro
1.1 Xulga situacións nas que recoñece a imposibilidade de ser feliz.
2. Recoñecer e aceptar a necesidade dun Salvador para ser feliz.
2.1 Busca, compara expresións do desexo humán de salvación na literatura e música actuais.
CCL CAA CSC
Setembro
2.1 Encontra expresións do desexo humán de salvación na literatura e música actuais.
A plenitud do ser humán está na relación con Deus. O ser humano e a súa relación con Deus.
3. Interpretar signos, en distintas culturas, que evidencian ca plenitude humana se alcanza na relación con Deus.
3.1 Descubre e explica por que enterramentos, pinturas, costumes, ritos son signos da relación do home coa Divindade.
CCL CD CEC CAA SIEEP
Outubro
3.1 Explica de modo sinxelo por que enterramentos, pinturas, costumes, ritos son signos da relación do home coa Divindade
4. Recoñecer ca relación con Deus fai a persona máis humana.
4.1 Investiga e recolle acontecimentos da historia onde se aprecia que o feito relixioso é o motor de cambios para potenciar os dereitos humáns, a convivencia, o progreso e a paz.
CCL CD CEC CAA SIEEP
Novembro
4.1 Identifica acontecimentos da historia onde se aprecia que o feito relixioso é o motor de cambios para potenciar os dereitos humáns, a convivencia, o progreso e a paz.
BLOQUE 2. A REVELACIÓN: DEUS INTERVÉN NA HISTORIA
O pobo de Israel como depositario da sabedoría de Deus. Os libros Sapienciais enriquecen á humanidade
1. Descubrir e apreciar a riqueza dos textos sapienciais na historia.
1.1 Identifica e valora expresións recollidas nos libros sapienciais que enriquecen e melloran a persoa.
CCL CSC CAA CEC
Decembro
1.1 Valora expresións recollidas nos libros sapienciais que enriquecen e melloran a persoa.
1.2 Investiga e contrasta a sabiduría popular con expresións da sabiduría de Israel emitindo un xuizo personal
CCL CAA CEC
Decembro 1.2 Contrasta a sabiduría popular con expresións da sabiduría de Israel emitindo un xuizo personal
1.3 Propón situacións e comportamentos onde se expresa a riqueza humana que aparece nos textos sapienciais.
CCL CSC CEC CAA
Decembro
1.3 Identifica situacións e comportamentos onde se expresa a riqueza humana que aparece nos textos sapienciais.
BLOQUE 3. XESUSCRISTO, CUMPRIMENTO DA HISTORIA DA SALVACIÓN
Xesucristo, desvela ao Pai.
1. Distinguir que a través Xesús encontramos a Deus.
1.1 Busca en Xn frases que expresan a relación co Pai e esforzase por comprender o seu significado.
CCL CAA CEC CD
Xaneiro
1.1 Busca no Evanxeo de Xn frases que expresan a relación de Xesús co Pai e esforzase por comprender o seu significado.
1.2 Identifica e sintetiza os rasgos que Xesús desvela do Pai en Xn.
CCL CAA
Xaneiro
1.2 Identifica rasgos que Xesús desvela do Pai en Xn.
As tentacións de Xesús: obstáculo ao cumplimiento do plan de Deus.
2. Esforzarse por comprender que Xesús ten que vencer obstáculos externos para realizar a vontade de Deus.
2.1 Compara as dificultades que tivo Xesús na súa vida para obedecer ao Pai con situacións que viven os seres humáns.
CSC CAA
Febreiro
2.1 Compara algunhas das dificultades que tivo Xesús na súa vida para obedecer ao Pai con situacións que viven os seres humáns.
Xesús envía aos discípulos para continuar coa súa misión salvífica.
3. Comprender que a misión de Xesús continúa na Igrexa.
3.1 Localiza e explica a misión apostólica nas expresións de Xesús recollidas nos sinópticos.
CCL CAA CD SIEEP
Marzo
3.1 Explica a misión apostólica nas expresións de Xesús recollidas nos sinópticos.
3.2 Compara as accións de Xesús e as da Igrexa.
CCL CAA CMCT CD SIEEP
Marzo
3.2 Compara sinxelamente accións de Xesús e da Igrexa.
BLOQUE 4. PERMANENCIA DE XESUSCRISTO NA HISTORIA: A IGREXA
A Pascua, tempo de resurrección. Os frutos da resurrección de Xesús: a alegría e a paz.
1. Identificar os rasgos do tempo litúrxico da Pascua
1.1 Sinala e explica os principales signos pascuais.
CCL CAA CEC SIEEP
Abril
1.1 Sinala os principales signos pascuais.
1.2 Crea unha composición onde se exprese a alegría e a paz que experimentaron os discípulos ao encontrarse co Resucitado.
CCL CAA CEC SIEEP CD
Abril
1.2 Crea unha sinxela composición onde se exprese a alegría e a paz que experimentaron os discípulos ao encontrarse co Resucitado.
Os cristiáns, testemuñas da resurrección
2. Recoñecer e valorar o cambio de vida xerado polo encontro co Resucitado.
2.1 Selecciona testemuñas de cristiáns e xustifica o cambio xerado polo encontro co Resucitado.
CD CSC CEC
Abril
2.1 Xustifica o cambio xerado polo encontro co Resucitado.
Os sacramentos ao servicio da misión da Igrexa: Confirmación, Orden y Matrimonio.
3. Diferenciar a aportación dos sacramentos de servizo á misión da Igrexa.
3.1 Coñece e explica con exemplos por que Confirmación, Orden e Matrimonio están ao servizo da Igrexa.
CCL CSC CAA CEC CD
Maio
3.1 Coñece a razón pola que Confirmación, Orden, e Matrimonio están ao servizo da Igrexa.
3.2 Aprende e diferencia os signos e momentos celebrativos da Confirmación, Orden e Matrimonio.
CCL CSC CAA CEC CD
Maio
3.2 Aprende os signos e momentos celebrativos da Confirmación, Orden e Matrimonio.
▪ ▪ Comportamentos das
testemuñas
▪ ▪ 4. Diferenciar
comportamentos de resposta
4.1 Coñece e explica con exemplos os comportamentos das testemuñas de Cristo
CCL CAA CEC
Xuño
4.1 Explica con exemplos os comportamentos das testemuñas de Cristo
Pentecoste
5. Descubre a ensinanza
5.1 Describe os efectos que produce o Espíritu Santo
CCL CAA CEC CSC
Xuño
5.1 Describe algún efecto que produce o Espíritu Santo.
5.2. Relaciona Pentecoste côa testemuña da Igrexa
CCL CAA CEC
Xuño
5.2. Relaciona Pentecoste côa testemuña da Igrexa
8. METODOLOXÍA DIDÁCTICA Partindo das experiencias do neno e da nena, co coñecemento que nos da a avaliación e a observación diaria, impulsaremos unha aprendizaxe individualizada. A través de preguntas colectivas, “enquisas” individuais... achegaremonos ao nivel do alumno para saber en cada situación o nivel de arranque, de desenvolvemento e a súa motivación (intereses, demandas, necesidades e expectativas). Tendo en conta o dito xunto coa idade do alumnado confrontaremos as súas experiencias co mensaxe cristián. Insertaremos “historias” e pasaxes da Biblia, situacións da vida diaria, contos, narracións que se aproximen as idades dos nenos e nenas e adaptaremos a elección do tema
a súa problemática, interés e realidade. Entendendo sempre que a metodoloxía será activa (na procura da integración do neno na configuración da aprendizaje e tendo en conta a súa participación no deseño do proceso de ensino e aprendizaxe) polo que variará e se adaptará o nivel de coñecementos e evolución dos protagonistas, que son os nenos e as nenas, así como terá en consideración as competencias que pretendemos sexan adquiridas. Intentando asegurar aprendizaxes constructivos e significativos así como favorecer a aprendizaxe autónoma. Na procura do anteriormente citado e potenciando a creatividade do alumnado traballaremos de xeito individualizado, en gran grupo ou, en ocasións, en medio ou pequeno grupo. Faremos unha gradación das actividades; éstas seran diversas e pórase énfase na consecución das competencias, entendendo estas como o elemento guía (como exemplo a metodoloxía a usar ten en conta a autonomía e a iniciativa do alumno, as súas motivacións a nivel personal, social ou cultural, a súa interacción co medio social, ten presente a competencia lingüística á hora de expoñer as unidades e procura a adquisición de novo vocabulario...). O currículo presentado pola CEE o 30 de decembro do ano 2013, que comprende os principios da LOMCE, fala da “pedagoxía de Deus” e da “pedagoxía de Xesús”. A expresión “pedagoxía de Deus” refírese á forma de proceder de Deus para con as criaturas, ao seu estilo educativo. Ten unhas características propias que permanecen ao largo da historia; non é un método ou un conxunto de normas e actividades, senon unha forma de relación co home, de “educación” no sentido etimolóxico do termo, que acompaña ao ser humano no seu proceso de crecimiento personal (educare) axudándolle a extraer o mellor de sí (ex-ducere). Ao afirmar que a forma de actuar de Deus coas súas criaturas é referencia, modelo e fonte, significamos que a pedagoxía de Deus vai a iluminar todo o currículo o que se reflexará nos métodos e actividades (escoita, diálogo, respeto, dúbidas...). Os rasgos fundamentais da “pedagoxía de Xesús”, consignados no Novo Testamento, concrectados nos Evanxeos, deberán marcar o noso proceder: a proposta dunha relación interpersonal entre Deus, que busca á persoa, e esta, que busca o sentido da vida, fai referencia a un encontro que trae como consecuencia uns valores importantes para a nosa laboura educativa: a acollida ao outro; o respeto; a actitue de servizo; a condescendencia (entendida como compasión, cercanía, comprensión, adaptación) O exposto está enfocado na procura de aprendizaxes constructivos e significativos así como favorecer a aprendizaxe autónoma en Infantil e Primaria. A C.E.E. indica que a asignatura de Relixión Católica, seguindo o R.D. 126/2014, de 28 de febrero utilizará una metodoloxía que respetará os principios: - Recoñecemento do rol do docente. - Adaptación ao ámbito emocional e cognitivo respetando o nível psicoevolutivo. - Respeto polos ritmos e estilos de aprendizaxe.
- Consideración da dimensión humanista. - Respeto pola curiosidade e inquietude. - Seguimento dos criterios da evaluación educativa. - Desenvolvemento da aprendizaxe en equipo e/ou cooperativo. - Utilización educativa dos recursos tecnolóxicos. Tendo en conta o nivel de desenvolvemento psicoevolutivo do alumno/a, e do seu nivel de coñecemento imos na procura dunha construcción de aprendizaxes significativos para que poida relacionar os novos contidos cos coñecementos que xa posúe; pretendemos potenciar a súa autonomía na súa aprendizaxe, chegar, aprender a aprender. mesmos. A selección de contidos, unha metodoloxía activa que favoreza a adquisición das competencias básicas, a individualización a atendendo as circunstancias particulares do alumnado e unha carga de motivación, ambiente lúdico e afectividade, dando ao neno ou nena un espazo relaxado, familiar e seguro axudarannos neste proceso. 9. material e recursos. Seguindo o currículo LOMCE é característica da “pedagoxía de Xesús” o empleo de todos os recursos propios da comunicación interpersonal, como a palabra, o silencio, a metáfora, a imaxen, o exemplo, os signos... Esto require unha búsqueda de recursos que sexan adecuados para a transmisión real da súa mensaxe. O material a usar e flexible e aberto, entendendo que cambiará axustandose ás necesidades pedagóxicas e a accesibilidade aos recursos segundo o momento. Ademais dun libro manual (de 1º a 4º nivel “Relixión Católica” da Edit. Anaya, en 5º e 6º curso os libros dixitais do programa Edixgal e o emprestamo en aula de “Religión Católica” da Edit. Edelvives) e o pequeno libro de lectura que o acompaña aos cursos dende 1º ata 4º primaria, traballamos con: Edixgal Aula virtual A Bíblia Os Evanxeos Outros libros sagrados Diferentes libros presentes na aula Símbolos sagrados para as diferentes confesións Libros de lectura (contos, comics…) Revistas, periódicos... Recursos informáticos Libros dixitais
Webs CD audio con cancións e relatos CD historias bíblicas ou “morais” CD historias das diferentes confesións relixiosas Fichas “do profesor” con actividades de reforzo, de ampliación e de avaliación. Diverso material funxible: cartulinas, plastilina, papel charol, gomets, papel de seda, folios, cores... Material de refugallo Murais, láminas, cadros... Xogos Xoguetes ...... No uso dos materiais mencionados teremos moi en conta as indicacións do protococolo covid (como exemplos: este curso non levarán libros de emprestamo á casa, non compartirán materiais, eliminación da biblioteca de aula, todos os alumnos teñen carpeta propia co manual e fichas, as fichas entregaranse em menos ocasións, limpeza de xoguetes e outros materiais...) 10. PROCEDEMENTOS DE AVALIACIÓN E CRITERIOS DE AVALIACIÓN, CUALIFICACIÓN E PROMOCIÓN Entendemos a avaliación como un elemento que permite recoller, en cada momento, a información necesaria para poder tomar decisions respecto ao proceso de enseñanza-aprendizaxe. Polo tanto, débese entender ao longo de todo o proceso educativo de forma global indicándonos qué obxetivos e competencias se consiguen e cales non, sabendo onde, como, cando e por qué se producen os problemas. Intentamos que a avaliación cumpra todas as funcións de diagnóstico, pronóstico, adaptación, orientación e control. Procedementos e instrumentos que utilizaremos para avaliar ao alumando:
1 Observación diaria
2 Análise dos traballos dos alumnos (“carpeta”, outros traballos...)
3 “Probas orais” (diálogo, debates, entrevistas…)
4 Probas específicas (obxectivas, tanto de xeito oral como escrito)
A información acadada axudaranos a avaliar todo o proceso de ensinanza, a propia programación e a nosa función docente. Pretendemos que a avaliación nos informe de como se van adquirindo e desenvolvendo as capacidades previstas; que sexa un proceso continuado e atenda ás diferenzas, para que proporcionando datos de todos os participantes no proceso educativo: alumnado, docente, deseño e desenvolvemento curricular... poidamos axustar e realizar os cambios precisos. Prima a observación diaria do traballo e do desenvolvemento do alumno así como o control do traballo feito; en 1º e 2º nivel ademais do control dos traballos realizados no libro faranse fichas dispostas para a avaliación, controis orais e escritos elaborados pola mestra; de 3º a 6º curso ás probas orais e escritas elaboradas pola mestra sumaranse a valoración da elaboración de traballos específicos feitos polo alumnado. A hora de cualificar non só temos en conta o dominio das unidades didácticas senón a actitude do alumno, non limitando este apartado á consecución de hábitos e normas de convivencia senon extendendoo á súa capacidade de interés, de responsabilidade, de cooperación, de compromiso, de superación… é decir, referiremonos o amplo ámbito que abarca o feito de acadar as competencias, á súa formación como persoa. Na avaliación do alumno teranse en conta varios aspectos: os coñecementos adquiridos, o traballo diario e “as actitudes”.
INSTRUMENTOS
%
OBSERVACIÓNS
Proba específica e obxectiva
50 %
Os obxectivos propostos para cada trimestre.
Probas “orais”
10 %
Os obxectivos propostos para cada trimestre. Atención Comprensión
Libro
20 %
Presentación do traballos
Fichero Carpeta Outros exercicios Traballo diario
Orden e limpeza Exercicios realizados Tempo de realización (ritmo de traballo) Destrezas Coidado do material Esforzo
Observación directa e continua
20%
Participación Interese Cooperación Cumplimento das normas Esforzo Respeto Convivencia
11. INDICADORES DE LOGRO para avaliar o proceso de ensino e a práctica docente. A escala de valoración dos elementos será a seguinte:
Desempeño nulo 0
Desempeño insuficiente 1
Desempeño básico 2
Desempeño competente 3
Desempeño excelente 4
AVALIACIÓN DA FUNCIÓN DOCENTE
INDICADORES VALORACIÓN OBSERVACIÓNS
Proceso de ensino/aprendizaxe
Participo activamente na elaboración da programación didáctica.
A programación de aula está concretada tendo en conta as características do grupo.
Na programación recóllense os estándares de aprendizaxe que debe adquirir a alumnado con cada unidade didáctica/tarefa.
Para cada unidade didáctica/tarefa relaciónanse os estándares que ten que acadar o alumnado coas competencias que implican, de tal maneira que se poida elaborar un perfil competencial claro que facilite avaliar as competencias.
Priorizo a aprendizaxe por competencias fronte a actividades mecánicas e descontextualizadas.
Planifico diariamente as actividades.
Presento as actividades de maneira que o alumnado as comprenda.
Propoño actividades que resulten significativas para o alumnado.
Integro as tecnoloxías da información e a comunicación na miña práctica docente.
Consigo que o alumnado manteña unha boa dinámica de aprendizaxe.
O clima da aula é bo.
Trato con atención e respecto a todo o alumnado.
Existen unhas normas claras na aula, en cuxa elaboración participou o alumnado.
Favorezo a autoestima do alumnado.
Utilizo unha metodoloxía axeitada as características do alumnado con NEAE.
Utilizo recursos e materiais variados.
Avaliación do proceso de ensino/aprendizaxe
Realizo unha avaliación inicial a todo o alumnado.
Os criterios de avaliación, estándares e criterios de cualificación son claros e obxectivos.
O alumnado coñece e entende os criterios de avaliación, estándares de aprendizaxe e criterios de cualificación.
Utilizo procedementos e instrumentos de avaliación variados.
Adapto os procedementos e instrumentos de avaliación para o alumnado con NEAE (segundo as súas características).
Rexistro as observacións realizadas nas distintas etapas do proceso de avaliación (corrección dos traballos, probas, dificultades e logros do alumnado...)
Cando se detectan erros nas actividades do alumnado, explícaselle onde está o erro e como facelo ben.
A avaliación do alumnado sirve para orientar o proceso de aprendizaxe.
Dedicación ao centro
Realizo propostas para a elaboración dos documentos do centro.
Participo activamente na redacción da programación didáctica.
Participo activamente na redacción da memoria final.
Participo activamente nas reunións de equipos do centro.
Propoño e organizo actividades complementarias adecuadas ao currículo.
Favorezo a integración do alumnado dentro do grupo/clase.
Reacciono de forma adecuada ante situacións inesperadas ou conflitivas.
Realizo un seguimento do absentismo do alumnado.
Mostro disposición para atender as necesidades do centro.
Trato con atención e respecto ás familias, mostrando unha actitude dialógante.
Proporciono información ás familias sobre o funcionamento do centro.
Proporciono información ás familias, nas titorias, sobre o proceso de ensino/aprendizaxe dos seus fillos/as.
Facilito as familias os criterios de avaliación, estándares de aprendizaxe e criterios de cualificación.
Participo nos plans de formación do centro.
Desempeño as miñas funcións baixo un criterio de profesionalidade e código deontolóxico.
Inicio e finalizo con puntualidade as clases.
Entrego en prazo os documentos requiridos polo centro.
12. AVALIACIÓN INICIAL (considerando as conclusións principais dos informes individualizados elaborados á finalizacion do curso 2019/2020) e medidas a adoptar en función dos resultados. A importancia da avaliación inicial é patente, así xa se coñeza ao alumnado de cursos anteriores, pois o seu nivel evolutivo, o grado de coñecementos e de compromiso coa enseñanza-aprendizaxe varía. Esta afirmación faise patente e colle maior forza no presente curso. Dende a terceira semana do primeiro trimestre (en atención ao horario da asignatura; no presente curso nalgún nivel xa se comenzou a facer na segunda semana) realizamos diversas probas de xeito oral ou escrito (adaptadas as idades e curso; como exemplo, en 1º e 2º
nivel son orais): probas obxectivas con preguntas e respostas que poden ser con formato tipo test, de completar vocablos ou establecer si as afirmacións son falsas ou verdadeiras; exercicios de unir; tachar; relacionar; “enquisas orais”; exercicios onde se pinta ou rodea... As probas escritas dende o 3º nivel foron “correxidas” polo propio alumno (“farán de mestres” para comprobar as dificultades que se ten á hora de entender a grafía, a importancia da orden e limpeza, a responsabilidade de puntuar...). Serán realizadas de xeito individual. Con estes instrumentos pretendemos non só saber “o que lembran do curso anterior” senon achegarnos ao seu nivel de coñecementos, valorar o nivel de competencia curricular, apreciar os seus intereses e motivacións, diferenciar os seus hábitos de traballo e de conducta... A información aportada pola avaliación inicial será tida en conta á hora de elaborar a presente programación. No actual curso ao finalizar o mes de setembro xa a realizaron todos os niveis. 13. CONCRECIÓN das aprendizaxes imprescindibles non adquiridas no curso anterior. Os resultados das avaliacións iniciais foron moito máis positivos do esperado. 1º Curso: ao non ser o ensino en Educación Infantil obligatorio non se aprecia ningunha aprendizaxe imprescindible non adquirida. Nada diferente ao comparalo con outros anos. 2ª Curso: como xa se indicou en anteriores informes o programado dende a asignatura para o 1º e 2º trimestre foi completado totalmente no 1º curso (na práctica lectiva segundo a ratio horaria asignada á materia o 2º trimestre finalizou tan só con 3 sesións non presenciais que se adicarían a diversas actividades relacionadas co cambio de tempo litúrxico, a Pascua). Entendíamos como aprendizaxes imprescindibles non adquiridas a causa dos atrasos producidos no terceiro trimestre do curso 2019/20 e que deberían ser obxecto de tratamento no curso 2020/21: - Recoñece as características da familia da Igrexa. - Coñece o senso do domingo. A avaliación inicial o confirma. 3º Curso: o programado dende a asignatura para o 1º e 2º trimestre foi completado totalmente (na práctica lectiva segundo a ratio horaria da materia o 2º trimestre finalizou con 5 sesións non presenciais que se adicarían ao tempo da Pascua). Pensabamos como aprendizaxes imprescindibles non adquiridas a causa dos atrasos producidos no terceiro trimestre e que deberían ser obxecto de tratamento:
- Coñece o senso do Bautismo. -Identifica aos pais, padriños, presbíteros, bautizados como pobo xerado por Xesús. - Asocia os elementos materiales de auga e luz co seu significado sacramental - Relaciona a unidade da Igrexa coa unidade do corpo. Os resultados da avaliación inicial fannos replantexalos; debemos reforzar: - Tempos litúrxicos - Asocia os elementos materiales de auga e luz co seu significado sacramental - Relaciona a unidade da Igrexa coa unidade do corpo. 4º Curso: o programado dende a asignatura para o 1º e 2º trimestre foi completado totalmente (as últimas semanas do 2º trimestre sin clases presenciais non afectaron á consecución dos obxectivos programados pois ese tempo adicaríase a diversas actividades relacionadas co cambio de tempo litúrxico, a Pascua e segundo a ratio horaria asignada tan só foron 3 sesións non presenciais). Considerabamos que as aprendizaxes imprescindibles non adquiridas e que deberían ser obxecto de tratamento no curso 2020/21: - Busca testemuñas da acción misionera e caritativa da Igrexa. - Observa na vida dos santos manifestacións da amizade con Deus. A avaliación inicial fíxonos ver outras carencias: - A Eucaristia - Advocacións da Virxe María 5º Curso: o programado dende a asignatura para o 1º e 2º trimestre foi completado totalmente. As últimas semanas sin clases presenciais non afectaron á consecución dos obxectivos programados pois ese tempo adicaríase a diversas actividades relacionadas co cambio de tempo litúrgico; na práctica lectiva segundo a ratio horaria asignada á materia supuxo só 3 sesións non presenciais. Creíamos como aprendizaxes imprescindibles non adquiridas e que serían obxecto de tratamento no curso 2020/21: - Describe sinxelamente os pasos da celebración do sacramento do Perdón. - Vincula símbolos e momentos na celebración Eucarística
- Investiga obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial. A avaliación inicial amosanos a importancia de reforzar tamén os outros Sacramentos. 6º Curso: o programado dende a asignatura para o 1º e 2º trimestre foi completado totalmente. As últimas semanas sin clases presenciais non afectaron á consecución dos obxectivos programados pois ese tempo adicaríase a diversas actividades relacionadas co cambio de tempo litúrxico, a Pascua. Na práctica lectiva segundo a o 2º trimestre finalizou só con 3 sesións non presenciais. Consideremos como aprendizaxes imprescindibles non adquiridas a causa dos atrasos producidos no tereceiro trismestre do curso 2019/20 e que deberán ser obxecto de tratamento no curso 2020/21: - Describe rasgos ou funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial. - Localiza en biografías o desexo do Ben. A avaliación inicial fálanos dun reforzo nas confesións monoteístas. 14. LIÑAS XERAIS DO PLAN DE REFORZO E RECUPERACIÓN das aprendizaxes imprescindibles non adquiridas o curso pasado. Medidas metodoloxicas e organizativas. As aprendizaxes serán reforzadas ao longo do curso; maiormente no 1º trimestre, outros como non son considerados aprendizaxes chave para adquirir outros novos coñecementos, trataranse no momento litúrxico correspondente. Teñamos presente que moitos son “transversais” na asignatura fácilmente recuperables. Serán traballados a través de fichas, libro manual, libro dixital, webs… 2º Curso: ao longo do primeiro trimestre trataranse estos dous puntos- (Recoñece as características da familia da Igrexa e Coñece o senso do Domingo) non adquiridos plenamente que serán reforzados. Posteriormente serán ampliados pois tratanse, de xeito ordinario, ao longo do terceiro trimestre. 3º Curso: ao longo do primeiro trimestre trataremos os Tempos litúrxicos e Asocia os elementos materiales de auga e luz co seu significado sacramental. No segundo e terceiro trimestre, xa dentro da programación ordinaria: Tempos litúrxicos e Relaciona a unidade da Igrexa coa unidade do corpo.
4º Curso: ao longo do primeiro trimestre trataremos Observa na vida dos santos manifestacións da amizade con Deus; no segundo trimestre, acorde coa programación ordinária do curso: A Eucaristía; no terceiro trimestre: Busca testemuñas da acción misionera e caritativa da Igrexa e Advocacións da Virxe. 5º Curso: ao longo de todo o curso reforzaranse os Sacramentos, en especial ao longo do 2º e 3º trimestre (Eucaristía e obras e institucións da Igrexa de carácter penitencial) 6º Curso: no primeiro trimestre traballaranse as confesións monoteístas e o desexo de Ben; ao longo do 2º e 3º trimestre os rasgos ou funcións dos diferentes membros da comunidade eclesial entroncandose coa programación xeral do curso. 15. TRATAMENTO DA DIVERSIDADE Para atender as características persoais e grupais do alumnado debemos achegarnos a súa realidade e á do centro, así como ao contexto sociocultural no que vive e no que se encontra o colexio. O exposto na programación é suficientemente amplo e flexible para poder ter en conta a individualidade de cada neno e grupo. A través dos materiais e recursos, así como da temporalización teremos en conta as características concretas ante as que nos enfrentamos; ampliaremos ou reforzaremos de xeito individual ou colectivo aqueles aspectos que consideramos fundamentais. En especial terase en conta o nivel evolutivo do alumnado con necesidades educativas especiais. Coordinaremonos co mestre titor no afán de continuidade na laboura educativa e seguiremos as indicacións feitas polo equipo de orientación. Dentro das medidas para a inclusión e a atención á diversidade faremos fincapé en: • A atención ás dificultades e potencialidades do alumno e do grupo • A atención as necesidades individuais • Intentar minimizar as dificultades con recursos e estratexias para atender as necesidades individuais Tódalas materias teñen en conta a individualidade do alumnado pero en especial a nosa disciplina, polas propias características, o ten moi presente considerando un principio básico o ter en conta os diferentes ritmos de aprendizaxe, así como os distintos intereses e motivacións: en tódalas unidades programadas hai un apartado con actividades específicas de ampliación ou reforzo nas que segundo a temática inténtase a través de tarefas que van dende elaborar listados, “facer” manifestos, relacionar e unir, tachar, rodear, puzzles, visionado de imaxes, uso das tic... que o neno ou nena consiga reforzar ou ampliar o tratado na procura da consecución das competencias.
16. ELEMENTOS TRANSVERSAIS E PROGRAMACIÓN DA EDUCACIÓN EN VALORES ▪ Educación Moral e Cívica, Educación para a Paz, Educación para a Saúde, Educación para a Igualdade de Oportunidades de ambos
xéneros, Educación Ambiental, Educación Sexual, Educación do Consumidor, Educación Viaria son os temas transversais explicitados para traballar na Educación Primaria. Estes temas terán unha presenza diacrónica ao longo do nosso currículo e non exclusivamente sincrónica. A ensinanza relixiosa entróncase, mesmo na súa esencia de aprendizaxe, con diversos temas encadrados en “transversais”:
▪ Educación moral e cívica: adquisición de comportamentos básicos para unha boa convivencia; valorar o coidado e amor á familia,
ós compañeiros e amigos para despois trasladalo a todo ser human; o respeto a outras crenzas e relixións, costumes; valoración das iniciativas solidarias cristiás; admiración polas persoas que realizan unha laboura humanitaria, participación responsable na aula e nos traballos de equipo...
Educación para a Paz: conseguir reaccións próximas ó alumno coma por exemplo: non pelexar, debatir pacificamente… ata conseguir sentimentos de tolerancia, comprensión, respeto ós demais, chegando a ser “samaritanos do século XXI”; de tal xeito: interese por participar en accións concretas que melloran a relación cos demais, respecto polos Dereitos Humanos, respecto polo feito religioso, valoración do amor cristián como pauta de comportamento. Educación non sexista: na procura dunha actitude de respeto hacia o propio corpo e hacia ós demais eliminando as discriminacións “positivas” ou “negativas” en razón do xénero; como exemplo estudiaremos a importancia das mulleres da Biblia, o respecto á dignidade da persoa, a identificación e análise de situacións de marxinación... Especial coidado no uso dunha linguaxe non sexista. Educación para a saúde: coidado e respecto como valores máximos; aprecio e admiración pola actitude dos cristiáns ante o problema da enfermidade; entender as aportacións que fai a relixión para vivir este tema... Educación ambiental: descubrimento e afianciamento da interrelación Natureza-Ser humán, Creación-Ser humán; entender a responsabilidade da persoa na súa protección e explotación (como exemplo: a recollida selectiva de lixo, os alimentos naturais…); descubrimento e respecto pola Natureza; admiración pola beleza da Creación e respecto polos seus elementos... Educación do consumidor: actitude crítica ante o consumismo (en especial no Nadal e en cuestións sobre as marcas de roupa e modas…); aprecio e admiración pola actitude solidaria e cooperativa; aprecio dos valores non-consumistas; valoración das “cousas” non-materiais.
Educación sexual: coñecer as aportacións que fan as distintas confesións maioritarias sobre o tema; valorar o corpo como creado por Deus, que nos permite comunicarnos cos demais a través do amor. 17. ACTIVIDADES COMPLEMENTARIAS E EXTRAESCOLARES Tendo en conta a particularidade deste curso académico as actividades complementarias estarán moi limitadas ou directamente como nas extraescolares eliminadas. Si é o caso participaremos nas actividades propostas polos distintos equipos (dinamización, biblioteca…) de diversas maneiras segundo a temática; como exemplo: no Nadal recollendo panxoliñas galegas; no Samaín tratando a Santa Compaña, no Día escolar pola Paz com murais, dramatizando poesías, aprendendo cancións… As actividades complementarias da asignatura axustanse aos cambios de tempo litúrxico, momentos nos que se farán diferentes tarefas que “rompen” o ritmo habitual da aula segundo o curso e o ciclo litúrxico: investigacións, elaboración de “manualidades”, visionado de documentales... Este ano veranse reducidas ou eliminadas. Dende a asignatura non hai prevista nigunha actividade extraescolar específica; en caso de ser posible a súa realización, a asignatura queda aberta a posibles suxerencias. 18. ACTIVIDADES DE RECUPERACIÓN E OS SEUS REFORZOS Entendemos que non se trata de repetir actividades, senon de aportar novos materias ou novas perspectivas onde se reforce o que se pretende aprender, razón pola que despois da avaliación revisarase de xeito individual e en gran grupo a proba obxectiva, para despois completar as novas actividades de “repaso”, recuperación e reforzo. Tendo en conta a individualidade do alumno realizaranse novos exercicios (tanto de xeito individual como en pequenos grupos en atención as dificultades). Intentaranse que sexan lúdicas e/ou amenas; facendo uso de diferentes materiais e recursos.
Grazas á observación directa no desenvolvemento de ditas actividades constataremos si os obxectivos se conseguiron ou, segundo as circunstancias, utilizaranse os instrumentos de avaliación anteriormente citados para comprobalo. 19. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PROXECTO LECTOR Seguimos as indicacións do PLC. Na asignatura o tempo de lectura é diario (en voz alta coidando a vocalización, acentuación, entonación... ou en silencio, normalmente de este xeito fanse as lecturas marcadas no manual como “relatos da Biblia”). Con estas lecturas pretendese unha boa comprensión oral e escrita. Os libros manuais complementanse cuns libriños de lectura (leense de diversas formas, en lectura colectiva ou individual ao rematar outras actividades). Lembremos este ano na aula non hai un espazo adicado á consulta e lectura de libros de diferente temática con base relixiosa (mitoloxía, arte, historia, distintas confesións…) ou moral; unha “pequena biblioteca” con diversos libros acorde ás diferentes edades. E un espazo que se bota de menos pois xa dende as primeiras edades, en Educación Infantil, vanse familiarizando e facendo uso (este non se limita ao visionado e lectura de láminas e libros senon ao coidado do libro, ao orden na súa colocación...). Intentaremos suplilo coa lectura colectiva e o uso das ferramentas tecnolóxicas. A área fomenta e motiva o interese pola lectura; transmite o gusto pola lectura potenciando a escoita, a comprensión, a creatividade, a expresividade, e sempre baixo un espíritu crítico. Lévao a cabo de diferentes maneiras :
• lendo e escoitando relatos da Biblia, sobre todo.
• dramatizando as historias lidas (como exemplo: as parábolas)
• exposición oral, a través da escrita ou de representacións gráficas de contos, relatos bíblicos (como exemplo, das milagres), poemas.
• diversas actividades posteriores: preguntas que facilitan e dan mostra do nivel de comprensión, resumenes, descripcións dos personaxes, ordenar a historia, selección das ideas principais...
• elaboración de lemas, carteis, oracións… 20. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PLAN TIC
O uso das tecnoloxías da información e comunicación non está ligado exclusivamente a unha materia concreta, senon que ten espacio na metodoloxía empregada en calquera disciplina, razón pola que a nosa asignatura participa na consecución do plan TIC. A súa utilización na área de Relixión vese como unha gran ferramenta de expresión e fonte de información así como un estímulo á creatividade. Por unha banda da acceso a diferentes fontes de información: pódese acceder á infomación sobre as distintas realidades relixiosas ou sobre contidos sagrados e eclesiais polo que será usada como medio para a investigación. Por outro lado axudanos a traballar o modo de tratar esta información o que leva ao alumnado a desenvolver unhas habilidades: buscar, seleccionar, ordenar, relacionar, evaluar e valorar; debe procesar e analizar esta información para poder comunicala (os investigadores de aula “recollen e escollen”) Pretendemos que o alumno vexa a necesidade da responsabilidade á hora de acceder a certos contidos, coide a súa privacidad e intente controlar o tempo adicado ao uso das novas tecnoloxías. 21. ACCIÓNS DE CONTRIBUCIÓN AO PLAN DE CONVIVENCIA Intrínseca á asignatura é a preocupación pola adecuada convivencia no seu máis amplo sentido, razón pola que dende a actividade diaria (na aula, nos espacios de recreo ou comúns, nas saídas...) preténdese contribuir ao plan de convivencia do centro. Coa observación e intervención oportuna nas situacións específicas (de xeito individual e/ou grupal). Así mesmo traballarase a través de contos, “situacións hipotéticas”, filmacións, láminas... a resolución de conflictos. 22. MECANISMOS DE REVISIÓN, AVALIACIÓN E MODIFICACIÓN DA PROGRAMACIÓN DIDÁCTICA en función dos resultados académicos e procesos de mellora. Entendemos a necesidade de avaliar o traballo realizado non só para detectar as posibles dificultades senon para axustar a práctica docente ás peculiaridades de cada aula e á individualidade de cada neno e nena. Servenos para comparar a planificación teórica co desenvolvemento práctico. Comprobaremos a eficacia das programacións e podremos adaptalas oportunamente, propoñer milloras educativas e anticipar futuras actuacións. Para unha correcta revisión da programación didáctica temos que ter en conta tres momentos:
- Inicio do curso: farase unha revisión profunda da programación, axustándoa a normativa actual e tendo en conta os aspectos recollidos na memoria do curso anterior para o noso grupo/clase.
- Ao longo do curso, e cos resultados que imos vendo ao poñer en práctica a programación na aula, será necesario facer os axustes que se consideren oportunos para mellorar o proceso de ensino e aprendizaxe do alumnado.
- Ao remate do curso, e unha vez vistos os resultados da aplicación da programación e os resultados da avaliación do alumnado poderemos facer unha avaliación máis profunda e exhaustiva que se recollerá na memoria final.
A escala de valoración dos elementos será a seguinte:
Inadecuado 0
Insuficiente 1
Básico 2
Competente 3
Excelente 4
AVALIACIÓN DA PROGRAMACIÓN DIDÁCTICA
INDICADORES VALORACIÓN OBSERVACIÓNS
Recóllense de forma concreta, as aprendizaxes imprescindibles non adquiridas o curso pasado?
Concretase a temporalización para abordar as aprendizaxes non adquiridas no curso pasado?
Concretase a metodoloxía a seguir para abordar a ensinanza das aprendizaxes imprescindibles non adquiridas o curso pasado?
Para cada estándar de aprendizaxe concrétanse:
- A contribución as competencias clave.
- Os obxectivos e contidos. - Temporalización. - O grao mínimo de consecución
dos estándares. - O procedemento e
instrumentos de avaliación.
Explícanse de forma concreta os criterios metodolóxicos a seguir para a posta en marcha da programación didáctica?
Relaciónanse os recursos e materiais precisos para a posta en marcha da programación?
Os criterios de cualificación do alumnado están claros?
Refléxanse con claridade os criterios de promoción?
Recóllense as medidas de atención a diversidade do alumnado?
Prográmanse actividades complementarias axeitadas para o desenvolvemento curricular das diferentes competencias?
Establécense estratexias efectivas de coordinación docente?
top related