drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · fármacos ansiolíticos e sedantes...
TRANSCRIPT
![Page 1: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/1.jpg)
Vicerreitoría de estudantes, cultura e formación continua
Unha colección orientada a editar materiais docentes de calidade e pensada para apoiar o traballo do profesorado e do alumnado de todas as materias e titulacións da universidade
Lice
ncia
tura
en
Psic
olox
ía
Farmacoloxía do Comportamento
Eduardo López CanedaDepartamento de Psicoloxía Clínica e Psicobioloxía
Facultade de Psicoloxía
4
Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
97
88
49
88
78
81
3
ISBN 978-84-9887-881-3
![Page 2: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/2.jpg)
![Page 3: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/3.jpg)
Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
4
Eduardo López CanedaDepartamento de Psicoloxía Clínica e Psicobioloxía
Facultade de Psicoloxía
![Page 4: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/4.jpg)
ADVERTENCIA LEGAL: reservados todos os dereitos. Queda prohibida a duplicación, total ou parcial desta obra, en calquera forma ou por calquera medio (elec-trónico, mecánico, gravación, fotocopia ou outros) sen
consentimento expreso por escrito dos editores.
Copyright © Universidade de Santiago de Compostela, 2012
DeseñoUnidixital
EditaVicerreitoría de Estudantes,
Cultura e Formación Continua da Universidade de Santiago de Compostela
Servizo de Publicaciónsda Universidade de Santiago de Compostela
ImprimeUnidixital
Servizo de Edición Dixital da Universidade de Santiago de Compostela
Dep. Legal: C 1121-2012 ISBN 978-84-9887-881-3
![Page 5: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/5.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 3
MATERIA: Farmacoloxía do Comportamento TITULACIÓN: Licenciatura en Psicoloxía PROGRAMA XERAL DO CURSO Localización da presente unidade didáctica Unidade I. Introdución á Farmacoloxía do Comportamento Lección 1. Os principios da neurotransmisión química Lección 2. Os receptores e enzimas como obxectivo da acción dos fármacos Lección 3. Propiedades especiais dos receptores Lección 4. A neurotransmisión química como branco da acción das doenzas Práctica 1. Para que a psicofarmacoloxía? Práctica 2. Uso do Vademecum Práctica 2b. Seminario de introdución á farmacocinética Unidade II. Farmacoloxía do comportamento emocional e o comportamento motivado Lección 5. Depresión e trastornos bipolares Lección 6. Bases biolóxicas da depresión Lección 7. Antidepresivos Lección 8. Ansiolíticos e sedantes hipnóticos Lección 9. Fármacos para o trastorno obsesivo compulsivo Práctica 3. Fármacos antidepresivos Práctica 4. Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións cognitivas e da interacción persoal co medio Lección 10. Farmacoloxía das psicoses Lección 11. Fármacos antipsicóticos Lección 12. Potenciadores cognitivos Práctica 6. Fármacos antipsicóticos Práctica 7. Fármacos potenciadores cognitivos Unidade IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
Lección 13. Psicofarmacoloxía da recompensa e das sustancias de abuso
Práctica 8. Fármacos para a dependencia de sustancias
![Page 6: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/6.jpg)
![Page 7: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/7.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 5
ÍNDICE Presentación ....................................................................................... 7 Os obxectivos ..................................................................................... 7 Os principios metodolóxicos ............................................................ 10 Os contidos básicos .......................................................................... 10 1. Terminoloxía do uso e abuso das sustancias psicoactivas e da recompensa ............................................................... 11 1.1. Diferenza entre uso e abuso .......................... 11 1.2. Adicción, dependencia, tolerancia, rebote e . abstinencia ............................................................. 11 2. A vía dopaminérxica mesolímbica e a farmacoloxía da recompensa ..................................................................... 12 3. Principais tipos de drogas de uso e abuso ..................... 13 3.1. Estimulantes: cocaína e anfetamina ............... 13 3.2. Alucinóxenos e drogas de deseño ................. 15 3.3. Cannabis ......................................................... 15 3.4. Nicotina ........................................................... 16 3.5. Opiáceos ......................................................... 16 3.6. Alcohol ............................................................ 17 Actividades propostas ..................................................................... 18 Avaliación da Unidade Didáctica ...................................................... 19 Anexos ..................................................................... 20 Anexo 1 ..................................................................... 20 Anexo 2 ..................................................................... 31 Bibliografía ..................................................................... 33
![Page 8: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/8.jpg)
![Page 9: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/9.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 7
PRESENTACIÓN A materia de Farmacoloxía do Comportamento é unha materia optativa de segundo ciclo da especialidade de Psicoloxía Clínica e Psicobioloxía da Licenciatura en Psicoloxía, pero pode moi ben ser seguida por calquera alumna/o de calquera especialidade que o desexe. A súa condición de optativa circunscribiranos a traballar entre persoas interesadas a priori en coñecer os seus contidos e dotarse das competencias básicas para o manexo de psicofármacos que requiren as tarefas propias da Psicoloxía. Aínda que non se establecen prerrequisitos normativos para cursala (excepto os xerais do plano de estudos) parece conveniente ter superadas as materias da área de psicobioloxía dos tres primeiros cursos. Se non fose así, ó menos sería necesario telas estudado para comprender o alcance dos conceptos básicos de neurociencias que empregaremos. O programa doutras materias necesariamente complementarias da nosa, como a psicopatoloxía, algunhas materias de psicoterapia ou técnicas terapéuticas, irá avanzando ao par que nos vaiamos vendo temas en psicofarmacoloxía. Tentaremos coordinar os nosos pasos e, en todo caso, os aspectos de terapia farmacolóxica nas principais entidades psicopatolóxicas aparecerán cara ao final do noso programa. A materia de farmacoloxía do comportamento é cuadrimestral. Ao longo do segundo cuadrimestre do curso teremos docencia presencial teórica e práctica en grupos reducidos, disporemos dun curso virtual, no contorno web-ct, que está pensado para ser utilizado como complemento da docencia presencial. A última das leccións incluídas dentro desta materia e que será obxecto desta unidade didáctica é Drogas de abuso e adicción a psicofármacos, tema fundamental no coñecemento dos mecanismos neurobiolóxicos que dan lugar ós comportamentos aditivos así como na comprensión das causas e consecuencias das drogodependencias. A duración estimada desta unidade didáctica é de seis horas teóricas (catro de clases maxistrais e dúas de debate cun experto en drogodependencias) e dúas horas de prácticas a desenvolver no laboratorio nunha única sesión. OS OBXECTIVOS OBXECTIVOS XERAIS Acadar competencias no marco da Psicoloxía Clínica que che permitan:
• Participar na toma de decisións terapéuticas para un tratamento combinado.
• Incorporar as variables dependentes dos efectos dos fármacos sobre o paciente nun plan psicoterapéutico especializado.
• Participar no seguimento e avaliación da resposta terapéutica global.
![Page 10: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/10.jpg)
8 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
• Informar e asesorar dun modo integral ao paciente a respeito do plan terapéutico (incluído o asesoramento sobre tratamento farmacolóxico).
• Identificar os posibles efectos colaterais, indesexables ou tóxicos da medicación no curso das sucesivas visitas terapéuticas.
• Indicar a oportunidade dunha revisión polo profesional responsable do tratamento farmacolóxico.
• Asesorar a familiares e/ou acompañantes sobre tódolos aspectos do tratamento a que está sendo sometido o paciente.
• Apoiar o cumprimento do plan terapéutico. • Participar na investigación clínica sobre as doenzas dos pacientes
atendidos. Acadar competencias no marco da Psicoloxía da Educación que che permitan:
• Identificar e recoñecer as características do tratamento farmacolóxico a que está sendo sometido o neno ou nena e facer previsión das súas implicacións educativas.
• Identificar os efectos (directos e colaterais) do tratamento. Considerar as súas implicacións na evolución e rendemento do rapaz/a.
• Identificar os posibles problemas derivados dos efectos secundarios • Informar a familia e discutir e orientalos arredor do tratamento
integral. • Informar os profesionais docentes (mestres, coidadores,
responsables dos centros e outros membros dos equipos educativos multidisciplinares).
• Participar nas accións encamiñadas ó cumprimento terapéutico e na supervisión profesional do seguimento do tratamento.
• Identificar e recoñecer a sintomatoloxía propia do uso de sustancias. • Identificar e recoñecer unha situación de intoxicación por uso de
sustancias. • Participar nos labores de información aos nenos e nenas, aos seus
familiares ou persoas responsables, aos profesionais da educación e membros do equipo docente, etc. para a prevención e, no seu caso, detección destas condutas.
Acadar competencias no marco da Investigación Psicolóxica que che permitan:
• Participar na execución de proxectos e deseños experimentais psicofarmacolóxicos sobre modelos animais:
a. No deseño experimental e elaboración de modelos comportamentais en ensaios con animais de experimentación.
b. Na avaliación e, no seu caso, validación dos modelos comportamentais implementados.
![Page 11: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/11.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 9
• Participar na execución de proxectos de psicofarmacoloxía en humanos:
a. No deseño e elaboración de estudios comportamentais en ensaios preclínicos e clínicos de psicofármacos.
b. Na avaliación, seguimento e, no seu caso, validación dos estudios comportamentais implementados.
Acadar competencias e actitudes profesionais transversais que che permitan:
• Valorar a calidade e independencia das fontes de información científica e das fontes de formación posgraduada.
• Ter conciencia crítica acerca da magnitude dos intereses económicos da industria farmaceútica no mundo en xeral e, en particular, no mundo occidental. Dentro dela, e de modo moi especial, o sector de psicofármacos.
• Ter conciencia crítica acerca da capacidade de influencia da acción publicitaria sobre os profesionais, dado que a industria farmacéutica, a diferenza dos demais mercados, ten pouquísimos clientes (axentes que teñen que decidir que produto se vai mercar e a quen) pero moitísimos consumidores dos seus produtos.
• Ter conciencia crítica acerca da calidade, independencia e validez da información que reciben os profesionais da saúde sobre produtos farmacéuticos durante o seu exercicio profesional de parte das propias compañías farmacéuticas.
• Manter un compromiso coa formación continuada responsable. • Exercer unha colaboración interdisciplinar na actividade profesional. • Ter conciencia do propio papel profesional do psicólogo, da
necesidade de interacción en pé de igualdade e da coordinación con outros profesionais responsables no plan terapéutico, particularmente médicos, enfermeiras, traballadores sociais e terapeutas ocupacionais.
• Asumir a delimitación das funcións e roles atribuídos aos profesionais que interactúan nos equipos de traballo na actualidade.
• Formarte opinión e tomar postura acerca das modificacións que na atribución de funcións e roles profesionais puidesen formularse no futuro, en función das novas competencias acadadas ou os cambios nas condicións de traballo.
• Emitir informes técnicos, comunicar e difundir os resultados derivados da actividade profesional desenvolvida.
• Participar na educación para a saúde do conxunto da poboación e, no seu caso, en tarefas de divulgación científica nos medios de comunicación.
• Manter un compromiso ético en tódalas intervencións profesionais.
![Page 12: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/12.jpg)
10 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
OBXETIVOS ESPECÍFICOS Acadar unha serie de coñecementos e aptitudes que che permitan:
• Identificar os mecanismos neurobiolóxicos relacionados coa adicción e a dependencia.
• Ser capaz de recoñecer e clasificar os distintos tipos de drogas de abuso así como de coñecer a acción farmacolóxica que estes teñen no sistema nervioso humano.
OS PRINCIPIOS METODOLÓXICOS A docencia teórica presencial a desenvolver na aula consistirá en dúas clases expositivas (maxistrais) de dúas horas de duración cada una delas. Empregaranse os medios audiovisuais dispoñibles na aula para proxectar unha presentación con diapositivas que sirva de guía á exposición. A existencia dun libro de texto da materia (adecuado para o seu estudo directo) evita a copia de apuntamentos durante as sesións de clase, permitindo un mellor seguimento da exposición do profesor. Ademais, o alumnado disporá tamén de materiais didácticos adicionais (resumos, esquemas, etc.) no seguimento das clases. Prestarase especial atención a aqueles aspectos da unidade didáctica de gran relevancia ou de maior dificultade de comprensión, tratando sempre de promover a participación e interacción dos alumnos na discusión destes temas. Feita a exposición teórica convencional da lección, organizarase unha sesión especial de traballo e debate cun profesional externo á universidade, experto en problemas de drogas, quen, ao formular a súa experiencia directamente ós alumnos e alumnas, espertará novos interrogantes e retos que, moi probablemente motivarán e guiarán o traballo persoal sobre o tema que este programa non lles pode ofrecer. A sesión práctica, pola súa banda, terá lugar no laboratorio de Psicobioloxía. Para o seu seguimento, os alumnos contarán cun caderno de traballo práctico específico para dita sesión (ver Anexo I), que deberá ser cumprimentado por cada alumno na propia sesión ou na casa. Os alumnos tamén disporán dun caderno de autoavaliación para cada unha das leccións. Son preguntas similares en contido e formato ás que se formularán nos exames da materia. Están pensadas para seren completadas a medida que o alumno vai preparando cada un dos temas, de forma que estes obteñan unha comprobación directa e inmediata dos seus coñecementos. OS CONTIDOS BÁSICOS Mentres que as unidades anteriores trataban de describir como os fármacos empregados cun fin terapéutico afectaban ó cerebro, nesta unidade trataremos de explicar como afecta ó cerebro o uso ou abuso das sustancias psicotrópicas fóra do ámbito sanitario. O enfoque consistirá en
![Page 13: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/13.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 11
analizar como o uso non terapéutico, o abuso a curto prazo (intoxicación) e as complicacións do abuso a longo prazo afectan á neurotransmisión química e, en consecuencia, ó comportamento dos individuos. 1. Terminoloxía do uso e abuso de sustancias psicoactivas e da recompensa 1.1 Diferenza entre uso e abuso Os usos aprobados dos fármacos veñen definidos sempre no marco de cada cultura e, en consecuencia, difiren dunhas culturas a outras e tenden a cambiar a medida que o fan as propias culturas ó longo do tempo. Cando unha sustancia se emprega dunha forma que difire do uso aprobado por unha cultura, fálase de abuso. En consecuencia, os conceptos de uso e abuso de fármacos ou drogas veñen definidos por unha cultura determinada e non por un mecanismo psicofarmacolóxico. Dende este punto de vista, defínese o abuso como a autoadministración, de maneira non aprobada culturalmente, de calquera fármaco ou droga que produza consecuencias adversas. Non entraremos aquí a debater cal é liña que unha determinada cultura debe trazar para separar o uso do abuso. Para o cerebro, pouco importa como definan as diferentes sociedades o uso fronte o mal uso. No noso caso, o que nos interesa é coñecer cómo se ve afectado o encéfalo en xeral e a neurotransmisión química en particular en función da cantidade (é dicir, da dose) da sustancia autoadministrada e da frecuencia de autoadministración, todo elo independentemente da definición cultural de uso ou abuso que se teña da sustancia.
Dende un punto de vista clínico, tal e como se define no Manual Diagnóstico e Estatístico de Trastornos Mentais (DSM-IV-TR), traspásase o límite do mero uso para falar xa de abuso cando a neurotransmisión química vese afectada de tal xeito que a conduta dos individuos adopta unha forma perigosa para si mesmo ou para os demais, producindo un deterioro o unha aflición clinicamente significativos.
1.2 Adicción, Dependencia, Tolerancia, Rebote e Abstinencia
Con frecuencia, os termos adicción e dependencia son confundidos, intercalados ou mesmo entendidos coma sinónimos. Isto débese esencialmente ó feito de que, ó contrario que a dependencia, non existe un consenso claro para definir o significado de adicción. De feito, nin sequera ben definida coma unha afección no DSM-IV-TR. En xeral, o termo adicción alude a un patrón condutual de abuso de drogas caracterizado por 1) unha tendencia apremiante ó uso dunha sustancia (uso compulsivo), 2) pola necesidade de asegurarse a súa subministración e 3) por unha marcada tendencia a recaer trala súa interrupción. A dependencia, pola súa banda, é entendida coma un estado fisiolóxico de neuroadaptación producido pola autoadministración repetida dunha sustancia, que precisa dunha administración continuada para evitar a
![Page 14: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/14.jpg)
12 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
aparición da síndrome de abstinencia (os criterios diagnósticos para a dependencia veñen recollidos no Anexo II). Cando, tras a súa administración repetida, unha dose dunha sustancia produce un efecto menor ou, inversamente, cando se teñen que administrar doses progresivamente maiores para obter os mesmos efectos que ó inicio, dicimos que se produce tolerancia a esa sustancia. Nestes casos, o cerebro adáptase de tal xeito a esta nova situación que –grosso modo– diminúe o número de receptores ós que a sustancia inxerida afectaba, diminuíndo así o seu efecto global no cerebro. A síndrome de abstinencia é o termo que se emprega para designar as reaccións psicolóxicas e fisiolóxicas adversas que aparecen ante a interrupción brusca dunha sustancia que produce dependencia. É moi importante distinguir a abstinencia do rebote, posto que frecuentemente se confunden os dous termos xa que ambos están relacionados cos cambios neuroquímicos que median na dependencia.
O rebote é o que ocorre cando se dá tolerancia en persoas que tomaron unha sustancia (xeralmente un fármaco nun uso médico aprobado) cuxa administración se detén de forma repentina: os seus síntomas (os da enfermidade que conduciu ó uso da sustancia) reaparecen de forma exaxerada, con máis forza. No caso da abstinencia, tralo cese repentino da administración da sustancia, o que aparece é a síndrome de abstinencia, caracterizada por «craving» (desexo imperioso de inxerir a sustancia), disforia e distintos signos de hiperactividade do sistema nervioso simpático segundo a sustancia empregada. 2. A vía dopaminérxica mesolímbica e a psicofarmacoloxía da recompensa O feito de que as sustancias presenten propiedades reforzantes explica, en parte, por que os individuos usan repetidamente ou abusan dunha determinada sustancia. Dende o punto de vista neurofisiolóxico, enténdese que a vía final común do reforzo e a recompensa no cerebro (a ruta por medio da cal se produce a sensación pracenteira) é a vía dopaminérxica mesolímbica. Esta vía nace na área tegmental ventral e a súa activación induce un incremento na taxa de liberación de dopamina cara ás áreas límbicas, afectando de xeito especial ó núcleo accumbens, e posteriormente cara ó córtex cerebral, fundamentalmente ás rexións prefrontais (fig. 1).
![Page 15: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/15.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 13
Figura 1. Representación esquemática da vía dopaminérxica mesolímbica. Algúns consideran que esta vía constitúe o «centro do pracer» e entenden a dopamina como o «neurotransmisor do pracer». Hai multitude de formas de desencadear a liberación de dopamina por parte das neuronas dopaminérxicas mesolímbicas, que van dende os logros intelectuais ata os logros atléticos, pasando por gozar dunha sinfonía ou experimentar un orgasmo. A estes ás veces denomínaselles «clímax naturais». Entre os inputs da vía mesolímbica que median estes clímax naturais inclúense a máis asombrosa «farmacia» de sustancias de orixe natural, que van dende a propia morfina/heroína do cerebro (endorfinas), ata a propia marihuana cerebral (anandamida), pasando pola nicotina ou a cocaína e a anfetamina propias do cerebro (acetilcolina e dopamina respectivamente). As numerosas sustancias psicotrópicas de uso e abuso tamén presentan unha vía de acción común que fai que a vía mesolímbica libere dopamina, a miúdo de forma máis «explosiva» e agradable da que ten lugar de forma natural. Estas sustancias ignoran ós propios neurotransmisores do cerebro e estimulan directamente ós receptores cerebrais provocando a liberación de dopamina. Temos así, polo tanto, dúas formas diferentes de percorrer a mesma ruta para chegar a un fin común: a natural, isto é, por medio das propias experiencias ou logros, e a artificial, a que acada o pracer por medio de diferentes sustancias, sexan estas naturais (como por exemplo o opio) ou producidas no laboratorio (LSD).
![Page 16: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/16.jpg)
14 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
3. Principais tipos de drogas de uso e abuso 3.1 Estimulantes: cocaína e anfetamina A cocaína ten dúas propiedades principais: é tanto un anestésico local como un inhibidor da recaptación das monoaminas, especialmente da dopamina. As propiedades anestésicas locais da cocaína seguen sendo empregadas en medicina, sobre todo polos otorrinolaringólogos. O propio Freud experimentou en si mesmo estas propiedades da cocaína para aliviar a dor do seu cancro de lingua e é posible que tamén se servise da segunda propiedade desta sustancia: producir euforia, reducir a fatiga e crear unha sensación de agudeza mental debida a inhibición da recaptación de dopamina no transportador dopaminérxico (fig. 2). A cocaína exerce unhas accións similares aínda que de menor importancia nos transportadores serotonérxicos e noradrenérxicos.
Figura 2. Bloqueo dos sistemas encargados da recaptación de dopamina por medio do psicoestimulante cocaína. A doses máis altas, a cocaína pode producir efectos indesexables como tremor, labilidade emocional, intranquilidade, irritabilidade, paranoia, pánico e condutas esterotipadas e repetitivas. A doses aínda máis elevadas, pode producir ansiedade intensa, paranoia e alucinacións, xunto con hipertensión, taquicardia, irritabilidade ventricular, hipertermia e depresión
![Page 17: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/17.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 15
respiratoria. En sobredoses, pode causar insuficiencia cardíaca aguda, apoplexía e convulsións. A intoxicación repetida con cocaína pode inducir adaptacións complexas do sistema neuronal dopaminérxico, incluíndo tanto tolerancia como o fenómeno oposto, chamado sensibilización ou tolerancia inversa (aumento do número ou da sensibilidade dos receptores ós que afecta a sustancia). Un exemplo de tolerancia inversa pode ser o que lles sucede a algunhas persoas tras repetidas intoxicacións con cocaína a doses que previamente só inducían euforia. Nestes casos, a cocaína causa unha reacción condutual que pode adoptar a forma dunha psicose paranoide aguda, practicamente indistinguible da esquizofrenia paranoide. Ademais dos efectos de intoxicación aguda e de tolerancia inversa da cocaína, ambos mediados por niveis crecentes de dopamina debidos á súa liberación dende as sinapses dopaminérxicas, esta sustancia produce tamén efectos a máis longo prazo, posiblemente debidos a outros tipos de adaptación de desensibilización dos receptores dopaminérxicos. Dado que as persoas adictas tenden a empregar a cocaína durante períodos de tempo cada vez máis longos, os seus receptores dopaminérxicos desensibilízanse (regúlanse á baixa) na medida en que se adaptan á exposición crónica. Despois de varios episodios consecutivos de intoxicación seguidos por abstinencia, poden mediar na aparición dun cadro similar á síndrome de abstinencia cada vez máis molesto. As intervencións encamiñadas a encher os depósitos de cocaína e readaptar a sensibilidade dos receptores dopaminérxicos serían teoricamente útiles para a persoa adicta á cocaína. Porén, frecuentemente a intervención máis útil consiste en permitir ó propio sistema dopaminérxico que se recupere por si mesmo co tempo, o cal require dun período de abstinencia o suficientemente longo como para que o sistema se repoña. As anfetaminas, especialmente a D-anfetamina e a metanfetamina, teñen tamén potentes efectos farmacolóxicos sobre as neuronas dopaminérxicas. A súa acción predominante é a de liberar dopamina, aínda que tamén exercen accións liberadoras máis débiles nas sinapses noradrenérxicas. Os efectos clínicos da anfetamina e os seus derivados son moi parecidos ós da cocaína, se ben a euforia que produce soe ser de menor intensidade, aínda que de máis longa duración. Os signos de intoxicación, toxicidade, sobredose sensibilización e síndrome de abstinencia causados polas anfetaminas son similares ós que xa describiron para a cocaína. 3.2 Alucinóxenos e drogas de deseño Os alucinóxenos son un grupo de axentes que producen unha intoxicación, coloquialmente coñecida coma «viaxe», asociada a cambios nas experiencias sensoriais que inclúen ilusións visuais e alucinacións, unha percepción acrecentada dos estímulos externos e unha conciencia tamén acrecentada dos pensamentos e estímulos internos. Dúas clases principais de axentes engloban ós alucinóxenos máis comúns. Os da primeira clase (indolalquilaminas) teñen similitudes coa serotonina, e nela inclúense os alucinóxenos clásicos como a dietilamida do
![Page 18: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/18.jpg)
16 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
ácido lixérxico (LSD), a psilocibina e a dimetiltriptamina (DMT). A segunda clase de axentes (fenilalquilaminas) parécense á norepinefrina e a dopamina, tamén están relacionados coa anfetamina, e inclúen a mescalina, a 2,5-dimetoxi-4-metilanfetamina (DOM) e a 3,4-metilen-dioximetanfetamina (MDMA) entre outros. Os alucinóxenos dan lugar a interaccións bastante complexas nos sistemas de neurotransmisión, pero unha das máis importantes é a acción común como agonistas dos receptores 5HT2A. Os alucinóxenos exercen, dende logo, efectos adicionais noutros receptores 5HT (especialmente nos autorreceptores somatodendríticos 5HT1A) e tamén noutros sistemas de neurotransmisión, principalmente nos de norepinefrina e dopamina, pero a importancia relativa destas outras accións é menos coñecida. O MDMA parece ser tamén un potente liberador de serotonina, e tanto este como varias outras sustancias cas que se relaciona estruturalmente poden chegar incluso a destruír os terminais axónicos de serotonina. Non obstante, a acción que parece explicar un mecanismo común para a maioría dos alucinóxenos é a estimulación dos receptores 5HT2A. 3.3 Cannabis
As sustancias psicoactivas derivadas do cannabis, os cannabinoides (especialmente o delta-9-tetrahidrocannabinol ou THC), interactúan cos cannabinoides propios do cerebro (os endocannabinoides) para desencadear a liberación de dopamina no sistema de recompensa mesolímbico. Coñécense na actualidade dous tipos de receptores de cannabinoides, os CB1 (que se atopan no cerebro) e os CB2 (localizados no sistema inmunitario).
Existe tamén un sistema cannabinoide endóxeno (a marihuana propia do cerebro) capaz de activar funcionalmente ós mencionados receptores cannabinoides. A anandamida é un deses endocannabinoides e un membro dunha nova clase química de receptores, que non é unha monoamina, nin un aminoácido, nin tampouco un péptido: é un lípido, concretamente un membro da familia de ácidos graxos das etanolamidas. As accións exercidas pola anandamida nos receptores cannabinoides do cerebro son imitadas polo THC, polo ambos axentes comparten a maioría das propiedades farmacolóxicas –aínda que non todas– e, polo tanto, tamén os seus efectos na psique humana.
O cannabis pode ter propiedades tanto estimulantes coma sedantes. Ás doses habituais de intoxicación produce sensación de benestar, relaxación, cordialidade, perda da conciencia do tempo (incluíndo a confusión do pasado co presente), ralentización dos procesos de pensamento e deterioro da memoria a curto prazo. En doses altas e en certos individuos, pode producir pánico, delirium tóxico e, raramente, psicose. No que se refire á súa administración crónica, a tolerancia ós cannabinoides está ben documentada; a cuestión da dependencia, porén, é aínda polémica. O descubrimento dun antagonista cannabinoide (o SR141716A) resolveu esta cuestión nos animais experimentais, xa que precipita unha síndrome de abstinencia nos ratos expostos ó THC de forma crónica. Aínda que está por demostrar, resulta pois teoricamente factible
![Page 19: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/19.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 17
que se dea dependencia tamén en humanos, e é de supoñer que esta se deba tamén ós mesmos mecanismos adaptativos nos receptores cannabinoides que teñen lugar noutros receptores de neurotransmisores trala administración crónica doutras sustancias de abuso.
3.4 Nicotina Polo que se refire á súa psicofarmacoloxía, a nicotina actúa
directamente sobre os receptores colinérxicos nicotínicos). As acción reforzantes desta sustancia son moi similares ás da cocaína e a anfetamina, dado que as células dopaminérxicas da vía dopaminérxica mesolímbica reciben directamente o input colinérxico nicotínico, que resulta estimulado cando se fuman cigarros. Todo isto media nas sensacións experimentadas polos fumadores, incluíndo a elevación do estado de ánimo, a potenciación da cognición e a diminución do apetito.
As accións psicofarmacolóxicas e condutuais da nicotina semellan ser, porén, moito máis sutís que as da cocaína. Mentres que esta última bloquea o transportador de dopamina e causa unha «inundación» de dopamina que actúa na sinapse dopaminérxica, a nicotina pecha os receptores colinérxicos nicotínicos inmediatamente despois de unirse a eles de xeito que nin ela nin a propia acetilcolina poidan estimular xa a estes receptores durante un tempo. Polo tanto, a estimulación dopaminérxica dos receptores dopaminérxicos mesolímbicos detense tras un breve lapso de tempo e tras unha mínima estimulación nicotínica. En lugar da euforia máis duradeira e moito máis intensa da cocaína, o pracer da nicotina é un pequeno pero desexable aumento da sensación pracenteira (unha mini-subida), seguido dun lento declive ata que os receptores nicotínicos se poñen de novo en marcha e o fumador inhala a seguinte calada ou fuma outro cigarro. Os efectos psicofarmacolóxicos da nicotina, polo tanto, parecen autorregularse en certa medida, o cal podería explicar por que os seus efectos na conduta son máis limitados que os efectos da cocaína ou da anfetamina. 3.5 Opiáceos e opioides O termo opiáceo refírese á orixe da sustancia con respecto ó opio, é dicir, son sustancias que se extraen da cápsula da planta do opio (a durmideira ou papaver somniferum). Por extensión, denomínanse tamén así os produtos químicos derivados da morfina, o principal e máis coñecido elemento do opio. Outros importantes opiáceos procedentes do opio son a codeína e a tebaína, mentres que outras sustancias non menos coñecidas como son a heroína ou a metadona son sustancias semi-sintéticas e sintéticas respectivamente (fig. 3). O termo opioide fai referencia a aquelas sustancias con capacidade de unión ós receptores opioides do organismo. Dentro das sustancias opioides teriamos, ademais dos propios opiáceos, aquelas sustancias xeradas dentro do propio organismo (endorfinas, encefelacinas, etc.).
![Page 20: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/20.jpg)
18 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
Os opioides actúan sobre diversos tipos de receptores. Os tres subtipos máis importantes son os mu (µ), delta (Δ) e kappa (k). Sustancias opiáceas tales como a codeína, a morfina ou a heroína actúan como agonistas destes receptores opiáceos, especialmente dos mu. Unha das principais accións destas sustancias é a mitigación da dor, o que lles outorga o seu relevante papel nos ámbito clínico. A doses iguais ou superiores ás que alivian a dor, os opiáceos producen euforia, o que constitúe a súa principal propiedade reforzante. Tamén poden producir somnolencia, cambios de humor, obnubilación mental, apatía e lentitude motora. En sobredoses, estes mesmos axentes actúan como depresores respiratorios e poden provocar o coma ou incluso a morte. As accións agudas dos
Figura 3. Distintos tipos de opioides. opiáceos pódense reverter mediante antagonistas opiáceos sintéticos como a naloxona ou a naltrexona, que compiten como antagonistas polos receptores opiáceos. Administrados cronicamente, os opiáceos producen facilmente tanto tolerancia como dependencia. A adaptación dos receptores opiáceos ten lugar con bastante rapidez trala administración crónica da sustancia. O primeiro sinal de que isto está a ocorrer é a necesidade que ten o individuo de tomar doses cada vez máis altas do opiáceo coa fin de aliviar a dor ou de inducir a euforia desexada. Outro signo de que se produciu dependencia e de que os receptores opiáceos se teñen adaptado á nova situación, diminuíndo a súa sensibilidade ás accións agonistas, é a produción dunha síndrome de abstinencia unha vez que o opiáceo administrado cronicamente vai desaparecendo. A síndrome de abstinencia a opiáceos caracterízase por unha sensación de disforia, ansia por unha nova dose do opiáceo, irritabilidade, e signos de hiperactividade autonómica, como taquicardia, tremor, piloerección e sudación.
Os receptores opiáceos poden readaptarse á normalidade se se lle dá a oportunidade de facelo, en ausencia dunha toma adicional de opiáceos. Isto pode resultar demasiado difícil de tolerar para a persoa dependente, polo que a redución progresiva e controlada da sustancia ou a substitución por outro opiáceo, como a metadona, resulta de axuda no proceso de desintoxicación.
![Page 21: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/21.jpg)
UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - 19
3.6 Alcohol A pesares de que o alcohol pode ter efectos nunha ampla variedade
de receptores, a súas accións principais no sistema nervioso central (SCN) son a de potenciar a neurotransmisión inhibidora nos receptores GABA A, así como a redución da neurotransmisión excitadora no subtipo NMDA (N-metil-D-aspartato) dos receptores glutamatérxicos. É dicir, o alcohol é tanto potenciador da inhibición (agonista gabaérxico) como redutor da excitación (antagonista glutamatérxico), o que pode explicar a súa caracterización como «depresor» do SNC (fig. 4). Por outra banda, as propiedades reforzantes do alcohol están mediadas, ó igual que no resto das sustancias de abuso, pola liberación de dopamina no sistema dopaminérxico mesolímbico.
Figura 4. Principais accións do alcohol sobre os receptores neuronais: inhibición das accións do glutamato por medio do bloqueo dos receptores glutamatérxicos NMDA e Kainato; aumento das accións do neurotransmisor GABA mediante a modulación alostérica positiva dos receptores GABA A. Igualmente, o alcohol exerce outras accións menos coñecidas noutros receptores, pero que tamén condicionan a resposta do SNC a esta sustancia: inhibición dos canais de calcio e aumento da acción serotonérxica (unión ós recpetores 5-HT3) e colinérxica (unión ós receptores nicotínicos).
Trala inxesta de alcohol teñen lugar a curto prazo unha serie de
efectos ou síntomas que son dependentes da dose inxerida (se ben afectan outros factores individuais, como o sexo ou o peso):
• 1- Fase de euforia e excitación (taxa de alcoholemia: 0,5 g/L):
locuacidade, euforia, desinhibición, conduta impulsiva.
![Page 22: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/22.jpg)
20 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
• 2- Fase hipnótica ou de confusión (taxa de alcoholemia: 2 g/L): irritabilidade, axitación, somnolencia, cefalea, disartria, ataxia, dismetría, náuseas e vómitos.
• 3- Fase anestésica ou de estupor e coma (taxa de alcoholemia: 3 g/L): linguaxe incoherente, diminución marcada do nivel de conciencia (obnubilación e coma) e do ton muscular, incontinencia de esfínteres e dificultade respiratoria.
• 4- Fase bulbar ou de morte (taxa de alcoholemia: 5 g/L ou superior): shock cardiovascular, inhibición do centro respiratorio, parada cardio-respiratoria e morte.
Cando un individuo con dependencia alcohólica suspende de forma repentina o seu consumo, pode aparecer unha síndrome de abstinencia. Os síntomas preséntanse xeralmente ó cabo de 5-10 horas trala última inxesta, pero poden ocorrer días máis tarde. Os síntomas máis comúns son ansiedade, depresión, fatiga, irritabilidade, pesadelos, midríase, insomnio, náuseas e vómitos, taquicardia, sudación e tremor. Entre 2 e 10 días despois do último consumo de alcohol, pode ter lugar o chamado delirium tremens, o cal pode chegar a ser mortal. Os seus síntomas abarcarían tódolos anteriores xunto con febre, convulsión tonicoclónicas xeneralizadas e alucinacións. O tratamento do alcoholismo pode incluír a desintoxicación gradual ou abandono progresivo da sustancia (con ou sen apoio psicolóxico) ou por medio de fármacos tales como o disulfiram (Antabus) ou a naltrexona. ACTIVIDADES PROPOSTAS
• Debate na aula cun experto en drogodependencias sobre as ferramentas farmacoterapéuticas e os problemas derivados do abuso das sustancias psicotrópicas.
• Sesión de traballo práctico onde o alumno, co material presente na práctica (libros de texto, Vademecum, etc.) e coa axuda dos profesores, debe cumprimentar o caderno de traballo específico para esta sesión (ver Anexo I).
AVALIACIÓN DA UNIDADE DIDÁCTICA Os estudantes dispoñen dunha serie de preguntas de autoavaliación (ver Anexo II) que poderán utilizar para comprobar o grao de comprensión dos contidos tratados na unidade didáctica. O alumnado conta tamén cun caderno de traballo que deberá ser debidamente cuberto, ben na sesión práctica ou ben na casa. Os contidos teóricos avaliaranse mediante un exame tipo test onde entre o 7 e o 10% das preguntas estarán en relación con esta unidade didáctica. A asistencia ás sesións prácticas (incluída a desenvolvida para esta unidade didáctica) é obrigatoria e, polo tanto, condición indispensable para presentarse ó exame final.
![Page 23: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/23.jpg)
![Page 24: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/24.jpg)
Ane
xo I
O
ITA
VA
SE
SIÓ
N D
E T
RA
BA
LLO
PR
ÁC
TIC
O
FAR
MA
CO
LOX
ÍA D
O C
OM
PO
RTA
MEN
TO
AL
UM
NA/
O:
D
ATA:
LE
MBR
A AS
CO
USA
S BÁ
SIC
AS
Os
fárm
acos
par
a o
sist
ema
nerv
ioso
cen
tral n
on s
on s
ó os
que
trad
icio
nalm
ente
con
side
ram
os p
sico
fárm
acos
. Alg
unha
s su
stan
cias
teñe
n ho
xe in
tere
se fu
ndam
enta
l por
que
son
utili
zada
s no
nos
a cu
ltura
com
o dr
ogas
de
abus
o á
mar
xe d
o se
u in
tere
se c
ient
ífico
(com
o ob
xect
o de
inve
stig
ació
n so
bre
o fu
ncio
nam
ento
bás
ico
do s
iste
ma
nerv
ioso
e o
com
porta
men
to),
tera
péut
ico
(coñ
ecid
o e
utiliz
ado
ou p
oten
cial
) ou
incl
uso
ritua
l e/o
u re
crea
tivo
nou
tras
cultu
ras.
A
ntes
de
abor
dar o
tem
a do
pro
gram
a co
rres
pond
ente
ás
ferr
amen
tas
farm
acot
erap
éutic
as e
mpr
egad
as n
os p
robl
emas
de
rivad
os d
o ab
uso
de s
usta
ncia
s, im
os c
ompo
ñer u
n ca
dro
sinx
elo
de c
arac
teriz
ació
n do
s pr
inci
pais
gru
pos
de d
roga
s de
ab
uso.
Par
a fa
celo
, obv
iam
ente
non
pod
erem
os u
tiliz
ar o
vad
emec
um p
ero
disp
oñem
os d
outro
s lib
ros
(incl
uído
o li
bro
de te
xto)
e
mat
eria
l com
plem
enta
rio.
M
ECA
NIS
MO
D
E A
CC
IÓN
FA
MIL
IA F
AR
MA
CO
LÓXI
CA
DR
OG
AS
DEP
RES
OR
AS
(PSI
CO
LÉPT
ICA
S)
ALC
OH
OL
HER
OÍN
A
BEN
ZOD
IAZE
PIN
AS
D
ISO
LVEN
TES
DR
OG
AS
ESTI
MU
LAN
TES
(PSI
CO
AN
ALÉ
PTIC
AS)
C
OC
AÍN
A
AN
FETA
MIN
AS
DR
OG
AS
DE
DES
EÑO
TA
BA
CO
D
RO
GA
S A
LUC
INÓ
XEN
AS
LSD
C
AN
NA
BIS
D
RO
GA
S D
E D
ESEÑ
O
![Page 25: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/25.jpg)
D
RO
GA
S D
E A
BU
SO
CLA
SIFI
CA
CIÓ
N O
MS
G
RU
PO
FAM
ILIA
S LE
GA
LID
AD
E EN
PR
OD
UC
CIÓ
N
CO
MER
CIA
LIZA
CIÓ
N E
CO
NSU
MO
1.
O
PIÁ
CEO
S O
PIO
E D
ERIV
AD
OS
NA
TUR
AIS
, SIN
TÉTI
CO
S E
SEM
ISIN
TÉTI
CO
S
(MO
RFI
NA
, HER
OÍN
A, M
ETA
DO
NA
)
CLA
ND
ESTI
NA
S C
ON
IND
ICA
CIÓ
NS
MÉD
ICA
S
2.
PSIC
OD
EPR
ESO
RES
B
AR
BIT
ÚR
ICO
S, B
ENZO
DIA
CEP
INA
S E
AN
ÁLO
GO
S C
ON
IND
ICA
CIÓ
NS
MÉD
ICA
S
3.
ALC
OH
OL
ETÍL
ICO
B
EBID
AS
ALC
OH
ÓLI
CA
S IN
STIT
UC
ION
ALI
ZAD
AS
4.
PSIC
OES
TIM
ULA
NTE
S M
AIO
RES
CO
CA
ÍNA
E D
ERIV
AD
OS
AN
FETA
MIN
AS
E D
ERIV
AD
OS,
CR
AC
K
PSEU
DO
EFED
RIN
A
CO
N IN
DIC
AC
IÓN
S M
ÉDIC
AS
CLA
ND
ESTI
NA
S
5.
ALU
CIN
ÓXE
NO
S LS
D, P
SILO
CIB
INA
E M
ESC
ALI
NA
C
LAN
DES
TIN
AS
6.
CA
NN
AB
IS E
DER
IVA
DO
S M
AR
IHU
AN
A E
HA
CH
ÍS
CLA
ND
ESTI
NA
S IN
STIT
UC
ION
ALI
ZAD
AS
CO
N IN
DIC
AC
IÓN
S M
ÉDIC
AS
7.
IN
HA
LAN
TES
TOLU
ENO
, AC
ETO
NA
, GA
SOLI
NA
S, E
TER
, Ó
XID
O N
ITR
OSO
U
TILI
ZAC
IÓN
IND
UST
RIA
L
8.
PSIC
OES
TIM
ULA
NTE
S M
ENO
RES
TAB
AC
O, I
NFU
SIO
NES
CO
N C
AFE
ÍNA
E C
OLA
S IN
STIT
UC
ION
ALI
ZAD
AS
9.
DR
OG
AS
DE
DES
EÑO
ÉX
TASE
C
LAN
DES
TIN
AS
![Page 26: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/26.jpg)
SUST
AN
CIA
S D
E A
BU
SO
FA
MIL
IA
FAR
MA
CO
LÓXI
CA
PR
INC
IPIO
A
CTI
VO
NO
ME
DE
MER
CA
DO
M
ECA
NIS
MO
DE
AC
CIÓ
N
FOR
MA
DE
AD
MIN
ISTR
AC
IÓN
O
UTR
OS
USO
S E
NO
TAS
ESTI
MU
LAN
TES
CO
CA
ÍNA
A
NFE
TAM
INA
ALU
CIN
ÓXE
NO
S
CA
NN
AB
INO
IDES
NIC
OTI
NA
OPI
ÁC
EOS
ALC
OH
OL
BEN
ZOD
IAZE
PIN
AS
INH
ALA
NTE
S
OU
TRO
S
![Page 27: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/27.jpg)
MA
RC
A O
SIN
AL
CO
RR
ESPO
ND
ENTE
Á A
CC
IÓN
FA
RM
AC
OLÓ
XIC
A D
OS
OPI
ÁC
EOS
SNC
A
LXES
IA
RIT
MO
R
ESPI
RA
TOR
IOTO
SE
DIA
MET
RO
PU
PILA
R
EMES
E C
ON
VULS
IÓN
STO
N
MU
SCU
LAR
HU
MO
RE
FOR
IA
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
NEU
RO
END
OC
RIN
A
GnR
H
CR
F LH
/FSH
PR
OLA
CTI
NA
GH
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
CA
RD
IOVA
SCU
LAR
Ritm
o
Car
díac
o Te
nsió
n
Art
eria
l D
iám
etro
Va
scul
ar
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
GA
STR
OIN
TEST
INA
L Em
ese
Tono
da
fibr
a lis
a M
otili
dade
Abs
orci
ón
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
OU
TRO
S
Ton
do
esfín
ter
vesi
cal
Con
trac
ción
s ut
erin
as n
o pa
rto
Func
ión
inm
une
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
![Page 28: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/28.jpg)
INTO
XIC
AC
IÓN
AG
UD
A P
OR
O
PIÁ
CEO
S
CU
RSO
CLÍ
NIC
O
SÍN
TOM
AS
E SI
GN
OS
FASE
DE
EXC
ITA
CIÓ
N
ZUM
BID
OS
DE
OU
VID
OS
INQ
UIE
TUD
E E
AXI
TAC
IÓN
O
LLA
DA
BR
ILLA
NTE
SE
DE
INTE
NSA
B
RA
DIC
AR
DIA
B
RA
DIP
NEA
FASE
DE
DEP
RES
ION
CO
MA
M
IOSE
INTE
NSA
D
EPR
ESIÓ
N R
ESPI
RA
TOR
IA
CO
LAPS
O
HIP
OTE
RM
IA
AN
UR
IA
![Page 29: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/29.jpg)
SÍN
DR
OM
E D
E A
BST
INEN
CIA
PO
R
OPI
ÁC
EOS
CU
RSO
CLÍ
NIC
O
SÍN
TOM
AS
E SI
GN
OS
FASE
1
INIC
IAL
4-8
HO
RA
S
DES
EXO
DE
DR
OG
A
AN
SIED
AD
E B
OST
EZO
S SU
DA
CIÓ
N
LAG
RIM
EXO
R
INO
RR
EA
FASE
2
INTE
RM
EDIA
12
HO
RA
S
MID
RÍA
SE
PILO
EREC
CIÓ
N
DO
R Ó
SEO
C
ON
TRA
CTU
RA
MU
SCU
LAR
TA
QU
ICA
RD
IA
TREM
OR
A
XITA
CIÓ
N A
NO
REX
IA IN
SOM
NIO
FASE
3
TAR
DÍA
18
-36
HO
RA
S
CA
MB
RA
S N
ÁU
SEA
S E
VÓM
ITO
S D
IAR
REA
A
LTER
AC
IÓN
EQ
UIL
IBR
IO H
ÍDR
ICO
O
RG
ASM
OS
ESPO
NTÁ
NEO
S H
IPER
GLI
CEM
IA
![Page 30: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/30.jpg)
R
OD
EA O
SIN
AL
CO
RR
ESPO
ND
ENTE
ÁS
MA
NIF
ESTA
CIÓ
NS
DE
INTO
XIC
AC
IÓN
AG
UD
A P
OR
CO
CA
ÍNA
SNC
AN
SIED
AD
E A
XITA
CIÓ
N
CEF
ALE
A
HEM
OR
RA
XIA
ICTU
S D
IAM
ETR
OPU
PILA
R
NIS
TAG
MO
VE
RTI
CA
L C
ON
VULS
IÓN
SA
LUC
INA
CIÓ
NS
ILU
SIÓ
NS
REA
CC
IÓN
S PA
RA
NO
IDE
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
RES
PIR
ATO
RIO
Ritm
o R
espi
rat.
Pneu
mot
órax
↑
↓
↑ ↓
CA
RD
IOVA
SCU
LAR
Ritm
o
Car
díac
o Te
nsió
n
Art
eria
l IN
FAR
TO
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
GA
STR
OIN
TEST
INA
L Em
ese
Mot
ilida
de
Úlc
eras
A
petit
o
↑
↓
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
OU
TRO
S
Tem
pera
tura
co
rpor
al
Ton
mus
cula
r A
ltera
ción
he
pátic
a
↑ ↓
↑
↓
![Page 31: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/31.jpg)
MA
RC
A O
SIN
AL
CO
RR
ESPO
ND
ENTE
ÁS
MA
NIF
ESTA
CIÓ
NS
DE
INTO
XIC
AC
IÓN
AG
UD
A P
OR
AN
FETA
MIN
AS
SNC
AN
SIED
AD
E A
XITA
CIÓ
N
CEF
ALE
A
SON
O
FATI
GA
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
RES
PIR
ATO
RIO
Ritm
o R
espi
rat.
Diá
met
ro
bron
quia
l
↑ ↓
↑
↓
CA
RD
IOVA
SCU
LAR
Ritm
o
Car
díac
o Te
nsió
n
Art
eria
l D
iám
etro
Va
scul
ar
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
GA
STR
OIN
TEST
INA
L To
n M
otili
dade
A
petit
o
↑ ↓
↑
↓
↑ ↓
OU
TRO
S
Tem
pera
tura
co
rpor
al
↑ ↓
![Page 32: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/32.jpg)
DR
OG
AS
DE
DES
EÑO
REL
AC
ION
A A
LGU
NH
A P
AST
ILLA
CO
A F
ÓR
MU
LA D
O S
EU C
OM
POÑ
ENTE
PR
INC
IPA
L
![Page 33: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/33.jpg)
DR
OG
AS
DE
DES
EÑO
O
RIX
E D
AS
SUST
AN
CIA
S
REC
EPTO
RES
EN
DÓ
XEN
OS
IN
DIC
AC
IÓN
S TE
RA
PÉU
TIC
AS
CLA
SIFI
CA
CIÓ
N
GR
UPO
S FA
RM
AC
OLÓ
XIC
OS
MO
LÉC
ULA
DE
BA
SE
DA
QU
E D
ERIV
AN
EX
EMPL
O
NO
ME
FAR
MA
CO
LÓXI
CO
SI
GLA
S N
OM
E
CO
MER
CIA
L
FEN
ILET
ILA
MIN
AS
MET
AA
NFE
TAM
INA
D
N m
etila
nfet
amin
a
OPI
AC
EOS
FE
NTA
NIL
O E
M
EPER
IDIN
A
Alfa
met
ilfen
tani
lo
AR
ILH
EXIL
AM
INA
S FE
NC
ICLI
DIN
A E
A
NÁ
LOG
OS
Fenc
iclid
ina
DER
. MET
AC
UA
LON
A
MET
AC
UA
LON
A E
A
NÁ
LOG
OS
Mec
locu
alon
a
OU
TRO
S
Éx
tase
vex
etal
Éx
tase
líqu
ido
PO
N U
N E
XEM
PLO
DO
S EF
ECTO
S FA
RM
AC
OLÓ
XIC
OS
SUB
XEC
TIVO
S D
E C
AD
A T
IPO
EM
PÁTI
CO
S
ENTA
CTÓ
XEN
OS
A
LUC
INA
TOR
IOS
R
EFO
RZA
DO
RES
PO
SITI
VOS
O
UTR
OS
EFEC
TOS
PSIC
OA
CTI
VOS
![Page 34: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/34.jpg)
FÁR
MA
CO
S C
ON
TRA
A D
EPEN
DEN
CIA
DA
NIC
OTI
NA
FA
MIL
IA F
AR
MA
CO
LÓXI
CA
PR
INC
IPIO
AC
TIVO
NO
ME
CO
MER
CIA
LPR
ESEN
TAC
IÓN
O
UTR
OS
USO
S E
NO
TAS
NIC
OTI
NA
N
ICO
TIN
A
PAR
CH
ES
TRA
NSD
ERM
ICO
S
NIC
OTI
NA
CH
ICLE
S
IRN
D
FÁ
RM
AC
OS
CO
NTR
A A
DEP
END
ENC
IA D
O A
LCO
HO
L
TIPO
S FA
MIL
IA
FAR
MA
CO
LÓXI
CA
PRIN
CIP
IO
AC
TIVO
N
OM
E C
OM
ERC
IAL
PRES
ENTA
CIÓ
NO
UTR
OS
USO
S E
NO
TAS
FÁR
MA
CO
S PA
RA
O
MA
NTE
MEN
TO D
A
AB
STIN
ENC
IA
A
CA
MPR
OSA
TO
INH
IBID
OR
ES
DA
OXI
DA
CIÓ
N
DO
A
CET
ALD
EHID
O
FÁR
MA
CO
S PA
RA
O
PER
ÍOD
O D
E
DES
INTO
XIC
AC
IÓN
A
NTA
GO
NIS
TAS
DE
OPI
ÁC
EOS
FÁ
RM
AC
OS
CO
NTR
A A
DEP
END
ENC
IA D
OS
OPI
ÁC
EOS
FAM
ILIA
FA
RM
AC
OLÓ
XIC
A
PRIN
CIP
IO A
CTI
VON
OM
E C
OM
ERC
IAL
PRES
ENTA
CIÓ
N
OU
TRO
S U
SOS
E N
OTA
S
OPI
ÁC
EOS
![Page 35: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/35.jpg)
Ane
xo 2
UN
IDA
DE
4.
DR
OG
AS
DE
AB
USO
E A
DIC
CIÓ
N A
PSI
CO
FÁR
MA
CO
S
LEC
CIÓ
N 1
3.
PS
ICO
FAR
MAC
OLO
XÍA
DA
RE
CO
MP
ENS
A E
DAS
SU
STA
NC
IAS
DE
AB
US
O
O
s re
cept
ores
opi
áceo
s:
Son
de
dive
rsos
tipo
s e
resp
onde
n de
man
eira
dife
renc
ial a
múl
tiple
s su
stan
cias
con
acc
ión
agon
ista
ou
anta
goni
sta
opiá
cea.
S
on o
s lu
gare
s de
acc
ión
tant
o de
cer
tos
med
icam
ento
s de
uso
co
mún
com
o de
dro
gas
ilega
is d
e a
buso
, por
exe
mpl
o, a
mor
fina
Loca
lízan
se e
n di
vers
os ó
rgan
os e
sis
tem
as c
orpo
rais
A
e B
son
cor
rect
as
Toda
s so
n co
rrec
tas
O
s fá
rmac
os q
ue a
ctúa
n so
bre
rece
ptor
es o
piác
eos
Teñe
n us
os te
rapé
utic
os u
nica
men
te e
n ca
sos
de d
ores
inte
nsos
P
rodu
cen
efec
tos
cent
rais
e p
erifé
ricos
. U
tilíz
anse
tera
peut
icam
ente
só
en p
acie
ntes
term
inai
s pa
ra e
vita
r de
pend
enci
a S
on e
ufor
izan
tes
en d
oses
tóxi
cas
pero
pro
voca
n es
timul
ació
n m
otor
a en
dos
es te
rapé
utic
as
Toda
s so
n fa
lsas
O
s pr
oble
mas
de
tole
ranc
ia e
dep
ende
ncia
de
psic
ofár
mac
os
Teñe
n re
laci
ón c
o co
ntex
to d
e in
terv
enci
ón te
rapé
utic
a P
oden
ser
mod
ifica
dos
no c
urso
da
inte
rven
ción
tera
péut
ica
Son
impr
evis
ible
s e
depe
nden
tes
fund
amen
talm
ente
das
ca
ract
erís
ticas
psi
coló
xica
s do
pac
ient
e A
e B
son
cor
rect
as
Toda
s so
n co
rrec
tas
Os
rece
ptor
es o
piác
eos:
S
on d
e di
vers
os ti
pos
e re
spon
den
a m
últip
les
sust
anci
as e
ndóx
enas
e
farm
acol
óxic
as c
on a
cció
n ag
onis
ta o
u an
tago
nist
a op
iáce
a.
Son
os
luga
res
de a
cció
n ta
nto
de c
erto
s m
edic
amen
tos
de u
so
com
ún c
omo
de d
roga
s ile
gais
de
abus
o, p
or e
xem
plo,
a m
orfin
a Lo
calíz
anse
en
dive
rsos
órg
anos
e s
iste
mas
cor
pora
is (d
ixes
tivo,
en
dócr
ino,
neur
al...
) A
e B
son
cor
rect
as
Toda
s so
n co
rrec
tas
O
s pr
oble
mas
de
tole
ranc
ia e
dep
ende
ncia
de
psic
ofár
mac
os
Son
sin
ónim
os
A to
lera
ncia
é a
eno
rme
susc
eptib
ilidad
e ós
fárm
acos
que
pre
sent
an
xene
ticam
ente
alg
úns
paci
ente
s P
oden
pre
sent
arse
ant
e fá
rmac
os q
ue s
e ad
min
istra
n po
r prim
eira
ve
z S
on im
pond
erab
les
e de
pend
ente
s fu
ndam
enta
lmen
te d
as
cara
cter
ístic
as b
ioló
xica
s do
pac
ient
e To
das
son
fals
as
Os
fárm
acos
ant
agon
ista
s op
iáce
os p
uros
com
o a
nalo
xona
, por
ex
empl
o Pod
en s
er u
sado
s co
mo
anal
xési
cos
N
on p
oden
ser
usa
dos
no tr
atam
ento
am
bula
torio
pol
o ris
co d
e ad
icci
ón.
Pod
en p
rese
ntar
acc
ión
depr
esor
a re
spira
toria
, inh
ibid
ora
da
mot
ilidad
e di
xest
iva
e an
titus
iva.
A
e C
son
cer
tas
Toda
s so
n fa
lsas
![Page 36: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/36.jpg)
Os
agon
ista
s do
rece
ptor
NM
DA
A
ctúa
n so
bre
un ti
po d
e re
cept
or d
e gl
utam
ato
A
ctúa
n co
mo
inhi
bido
res
celu
lare
s en
dis
tinta
s lo
caliz
ació
ns
Dis
poñe
n de
mod
ulad
ores
alo
stér
icos
pos
itivo
s qu
e ac
túan
com
o ne
urop
rote
ctor
es
A e
C s
on c
erta
s To
das
son
certa
s O
s re
cept
ores
opi
áceo
s:
Con
stitú
en u
n ún
ico
tipo
que
resp
onde
de
man
eira
dife
renc
ial a
m
últip
les
sust
anci
as c
on a
cció
n ag
onis
ta o
u an
tago
nist
a op
iáce
a.
Son
os
luga
res
de a
cció
n de
cer
tos
med
icam
ento
s de
uso
com
ún n
a cl
ínic
a (p
ara
a to
se, p
ara
a do
r, …
) D
istri
búen
se p
or d
iver
sos
órga
nos
e si
stem
as c
orpo
rais
(dix
estiv
o,
inm
unita
rio, m
edul
a es
piña
l…)
B e
C s
on c
orre
ctas
To
das
son
corr
ecta
s A
s dr
ogas
alu
cinó
xena
s de
sín
tese
(dro
gas
de d
eseñ
o):
Pod
en p
rodu
cir c
rises
sim
ilare
s a
ataq
ues
de p
ánic
o e
psic
ose
P
rodu
cen
taqu
icar
dia
e hi
pote
rmia
tra
s do
seu
uso
repe
tido
Pod
en te
r int
enso
s ef
ecto
s ce
ntra
is p
ero
non
teñe
n ef
ecto
s or
gáni
cos
perif
éric
os
Act
úan
de m
odo
sele
ctiv
o so
bre
o si
stem
a de
reco
mpe
nsa
dopa
min
érxi
co
Toda
s so
n ce
rtas
O
s op
iáce
os s
inté
ticos
: N
on te
ñen
indi
caci
óns
tera
péut
icas
A
nal
oxon
a po
de d
esen
cade
ar s
índr
ome
de a
bstin
enci
a en
he
roin
óman
os
Pod
en s
er a
goni
stas
par
ciai
s do
s re
cept
ores
opi
áceo
s
B e
C s
on c
orre
ctas
To
das
son
corr
ecta
s Id
entif
ica
un m
ecan
ism
o de
acc
ión
neur
ofar
mac
olóx
ica
con
efec
to
psic
oest
imul
ante
psi
coto
mim
étic
o ou
alu
cinó
xeno
an
tioxi
dant
e- a
ntira
dica
is li
bres
in
hibi
dor d
a re
capt
ació
n de
nor
adre
nalin
a e
dopa
min
a ag
onis
ta p
arci
al 5
HT-
1A
in
hibi
dor d
a re
capt
ació
n de
ser
oton
ina
inhi
bido
r rev
ersi
ble
da m
onoa
min
ooxi
dasa
in
hibi
dor s
elec
tivo
da M
AO
-B
anta
goni
sta
dopa
min
érxi
co
inhi
bido
r da
reca
ptac
ión
de n
orad
rena
lina
bloq
uent
e be
ta a
dren
érxi
co
mod
ulad
or a
lost
éric
o po
sitiv
o do
rece
ptor
GA
BA
m
odul
ador
alo
stér
ico
nega
tivo
do re
cept
or G
ABA
m
odul
ador
alo
stér
ico
posi
tivo
do re
cept
or N
MD
A
mod
ulad
or a
lost
éric
o ne
gativ
o do
rece
ptor
NM
DA
inhi
bido
r da
reca
ptac
ión
e lib
erad
or d
e d
opam
ina
agon
ista
mus
carín
ico
anta
goni
sta
nico
tínic
o ag
onis
ta 5
HT-
2A
agon
ista
do
rece
ptor
H1
hist
amin
érxi
co
Os
prob
lem
as d
e to
lera
ncia
e d
epen
denc
ia d
e ps
icof
árm
acos
S
on s
empr
e in
terd
epen
dent
es: c
ando
apa
rece
tol
eran
cia,
exi
ste
depe
nden
cia
desa
sus
tanc
ia.
A to
lera
ncia
é a
eno
rme
susc
eptib
ilidad
e ós
fárm
acos
que
pre
sent
an
xene
ticam
ente
alg
úns
paci
ente
s A
dep
ende
ncia
é o
com
porta
men
to d
e ad
icci
ón, e
o n
ome
ten
forte
s co
nnot
ació
ns p
sico
lóxi
cas
Son
dep
ende
ntes
fund
amen
talm
ente
das
car
acte
rístic
as b
ioqu
ímic
as
da s
usta
ncia
To
das
son
fals
as
![Page 37: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/37.jpg)
35 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
BIBLIOGRAFÍA FLÓREZ, Jesús (2005 ): <<Farmacología Humana>>, 4ºed. Barcelona:
Masson. FERNÁNDEZ TERUEL, Alberto (2008): <<Farmacología de la conducta. De
los psicofármacos a las terapias psicológicas>>. Barcelona, Universitat Autónoma de Barcelona, Servei de Publicacions.
GÓMEZ-JARABO GARCÍA, Gregorio (Ed.) (1998): <<Farmacología de la conducta: Manual básico para psicoterapeutas y clínicos>>. Madrid: Síntesis.
LÓPEZ-MUÑOZ, Francisco; Cecilio ÁLAMO GONZÁLEZ (2007): <<Historia de la Psicofarmacología>>. Madrid : Médica Panamericana.
PIES, Ronald (2000): <<Manual de psicofarmacología básica>>. Barcelona: Masson.
SALAZAR VALLEJO, Michel ; Concha PERALTA RODRIGO; Javier PASTOR RUIZ (2009): <<Tratado de Psicofarmacología: Bases y aplicación clínica>>. Madrid: Médica Panamericana.
STAHL, Stephen (2009): Psicofarmacología esencial. Barcelona: Ariel. Enlaces de interese en Farmacoloxía http://www.portalfarma.com Portal do Colexio Oficial de Farmacéuticos. Gran cantidade de información relacionada cos medicamentos, as drogas e a terapéutica farmacolóxica. Listados de produtos. Normativa e lexislación. Monografías para ler e imprimir. http://www.medicom.es Versión en rede do vademecum internacional. http://www.cdc.gov/spanish/mental.htm Páxina do Centro de Control e Prevención de Enfermidades (CDC) dos EEUU en español. Publicacións en castelán sobre saúde mental e tratamentos en psicopatoloxía do NIMH (Instituto Nacional de Saúde Mental dos EEUU). Índice alfabético sobre temas de saúde. www.msps.es Portal do ministerio de sanidade. http://www.fda.gov Páxina central da FDA (axencia americana do medicamento) http://www.druginfonet.com Páxina de información sobre recursos de saúde, enfermidades e medicamentos Outros enlaces de neurociencia
![Page 38: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/38.jpg)
36 - UNIDADE DIDÁCTICA IV. Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
http://medstat.med.utah.edu/kw/sol/sss/subj2.html Presentacións e imaxes do sistema nervioso central. Universidade de Utah http://vertex.biostr.washington.edu/cgibin/DA/PageMaster?atlas:NeuroSyllabus+ffpathIndex/Master^Frame^Syllabus+2 http://www9.biostr.washington.edu/cgi-bin/DA/imageform http://www.brainmuseum.org/functions/index.html
![Page 39: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/39.jpg)
![Page 40: Drogas de abuso e adicción a psicofármacos - usc.es · Fármacos ansiolíticos e sedantes Práctica 5. Fármacos para o TOC, TF, TP, TEPT Unidade III. Farmacoloxía das funcións](https://reader031.vdocuments.co/reader031/viewer/2022022717/5c30d2f609d3f20d698bcd1e/html5/thumbnails/40.jpg)
Vicerreitoría de estudantes, cultura e formación continua
Unha colección orientada a editar materiais docentes de calidade e pensada para apoiar o traballo do profesorado e do alumnado de todas as materias e titulacións da universidade
Lice
ncia
tura
en
Psic
olox
ía
Farmacoloxía do Comportamento
Eduardo López CanedaDepartamento de Psicoloxía Clínica e Psicobioloxía
Facultade de Psicoloxía
4
Drogas de abuso e adicción a psicofármacos
97
88
49
88
78
81
3
ISBN 978-84-9887-881-3